Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Jeolojik süreçler incelendiğinde, Anadolu yarımadasının Üçüncü Zaman'ın (Tersiyer) sonlarında dış kuvvetlerce yontularak deniz seviyesine yakın bir yeryüzü şekli olan peneplene dönüştüğü bilinmektedir. Buna rağmen günümüzde Türkiye'nin ortalama yükseltisinin 11321132 metre gibi yüksek bir değerde olması ve akarsuların platolar üzerinde derin vadiler kazmış olması, aşağıdakilerden hangisinin yaşandığının temel göstergesidir?

  1. Anadolu kütlesinin Tersiyer sonu ve Kuvaterner başında toptan yükselmesiAnswer
  2. B
    Kuzey Anadolu ve Toros dağ kuşaklarının kıvrımlı bir yapı kazanması
  3. C
    Egeid karasının çökerek Ege Denizi havzasının oluşması
  4. D
    İç ve Doğu Anadolu'da şiddetli volkanik faaliyetlerin gerçekleşmesi
  5. E
    Batı Anadolu'daki sertleşmiş tabakaların kırılma ile horst ve grabenleri oluşturması

Answer

Anadolu kütlesinin Tersiyer sonu ve Kuvaterner başında toptan yükselmesi (Epirojenez)
Türkiye arazisi Üçüncü Zaman'da büyük oranda peneplenleşmiş (deniz seviyesinde düzleşmiş), ancak Kuvaterner başında (Dördüncü Zaman) çevresindeki levhaların sıkıştırmasıyla blok halinde toptan yükselmiştir. Bu dikey hareket (epirojenez), deniz seviyesindeki ovaların yüksek platolara dönüşmesine ve akarsuların bu yüksek kütleyi derinden aşındırmasına neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Peneplenleşme sürecini analiz etmek
Anadolu'nun Tersiyer sonunda dış kuvvetlerle aşınarak deniz seviyesine yakın bir düzlük haline geldiği tespit edilir.
Soruda verilen öncül bilgiyi temel almak için gereklidir.
2
Güncel verilerle (yükselti ve akarsu vadileri) karşılaştırma yapmak
Günümüzdeki 11321132 metrelik ortalama yükseltinin ve derin vadilerin bir peneplen yapısıyla çeliştiği görülür.
Arazinin yakın bir geçmişte gençleştiğini anlamak için gereklidir.
3
Nedensellik kurmak
Düzleşmiş bir arazinin blok halinde yükselmesi epirojenez süreciyle açıklanır.
Jeomorfolojik kanıtları doğru jeolojik süreçle eşleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Epirojenez ve Türkiye'nin Toptan Yükselmesi
Estimated Time:1m 30s
Rate this question