Question

Difficulty: MediumYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

1982 Anayasası'nın 138. maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ilkesi gereğince, yargı yetkisinin kullanılmasında dışarıdan gelebilecek müdahaleler anayasal düzeyde engellenmiştir. Bu kapsamda yasama organının faaliyetleri ile yargı süreci arasındaki ilişkiye dair bazı kısıtlamalar öngörülmüştür.

Buna göre, görülmekte olan bir dava (derdest dava) süreciyle ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde gerçekleştirilmesi Anayasa tarafından kesin olarak yasaklanan faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Dava konusu uyuşmazlığın çözümünde esas alınan kanun maddesinin yasama yetkisi kapsamında değiştirilmesi
  2. Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak Meclis genel kurulunda görüşme yapılması veya beyanda bulunulmasıAnswer
  3. C
    Hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı tutulmasına ilişkin kanun düzenlemesi yapılması
  4. D
    Mahkemelerin kuruluşuna, görev ve yetkilerine dair kanunlarda kamu yararı gözetilerek değişiklik yapılması
  5. E
    Kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmasını sağlamak amacıyla genel bir kanun çıkarılması

Answer

Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak Meclis çatısı altında görüşme yapılması veya beyanda bulunulması
1982 Anayasası'nın 138. maddesine göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' ifadesi yer almaktadır. Bu kural, davanın sonucunu etkileyebilecek siyasi baskıların önüne geçmeyi amaçlayan 'derdest dava yasağı' olarak bilinir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 138'in incelenmesi
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi kapsamında yasama, yürütme ve idarenin yargıya müdahale edemeyeceği kuralı belirlenir.
Yargı bağımsızlığının korunması için güçler ayrılığı ilkesinin gereği olarak bu kısıtlamalar getirilmiştir.
2
Derdest dava (görülmekte olan dava) kuralının analizi
Görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya beyanda bulunulamaz.
Meclis çatısı altında yapılacak siyasi tartışmaların, bağımsız mahkemeler ve hâkimler üzerinde baskı oluşturması engellenmek istenmiştir.
3
Seçeneklerin anayasal yetki sınırları açısından değerlendirilmesi
Kanun değişikliği veya mahkeme kuruluşu gibi işlemler genel yetki içindeyken, dava sürecine dair beyanlar spesifik yasak kapsamındadır.
Yasama organı soyut ve genel kurallar koyabilir ancak somut bir yargılama sürecine müdahale edemez.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Müdahalesi Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesinde TBMM'nin 'görülmekte olan bir dava' üzerindeki sınırlarını düşünün.
2
Yasama organı genel kurallar koyabilir ancak hâkimin karar verme sürecindeki özgürlüğüne (beyan, soru, görüşme yoluyla) dokunamaz.

Practice More

Anayasa Madde 138'de yer alan 'yasama ve yürütme organlarının mahkeme kararlarını değiştiremeyeceği' kuralını da inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:55s
Rate this question