Türkiye'de ovalar; oluşum kökenlerine göre delta, karstik ve tektonik ovalar olarak farklı gruplara ayrılmaktadır. Bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için kıyı derinliğinin az (kıta sahanlığının geniş) olması, akarsuların bol alüvyon taşıması ve kıyıda güçlü akıntıların bulunmaması gerekir. Bu bilgiler ve Türkiye'nin yer şekilleri özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- AEge Bölgesi'nde dağların kıyıya dik uzanması ve kıta sahanlığının geniş olması, kıyı boyunca birçok delta ovasının oluşmasını sağlamıştır.
- BOrta Karadeniz'de dağların kıyının gerisinde yükselmesi, Bafra ve Çarşamba gibi geniş delta ovalarının oluşumuna zemin hazırlamıştır.
- CDoğu Karadeniz kıyılarında deniz derinliğinin aniden artması, akarsuların bol su taşımasına rağmen büyük delta ovalarının oluşmasını engellemiştir.
- Antalya kıyılarında karstik arazilerin yaygın olması, akarsuların deniz kıyısında bol miktarda fiziksel alüvyon biriktirerek büyük deltalar oluşturmasını sağlamıştır.Answer
- ETürkiye'nin en yaygın ova türü olan tektonik ovalar, büyük ölçüde aktif fay hatları boyunca çöküntü alanlarında meydana gelmiştir.
Answer
Antalya kıyılarında karstik arazilerin varlığı nedeniyle akarsuların bol alüvyon biriktirip büyük deltalar oluşturduğu bilgisi yanlıştır; çünkü karstik materyaller suda çözünerek taşındığı için biriktirme süreci kısıtlıdır.
Antalya kıyılarında (Teke ve Taşeli çevresi) büyük delta ovalarının bulunmamasının temel nedenlerinden biri arazinin karstik yapıda olmasıdır. Karstik kayaçlar akarsular tarafından fiziksel olarak aşındırılıp biriktirilmek yerine kimyasal olarak eritilir. Ayrıca bu bölgede kıta sahanlığının dar olması da delta oluşumunu zorlaştırır. Dolayısıyla Antalya'da büyük deltalar oluştuğu ifadesi coğrafi gerçeklerle uyuşmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Delta Ovaları ve Karstik Çözünme İlişkisi
Hints
1
Delta ovası için akarsuyun denizi 'doldurabilmesi' gerekir. Bunun için elinde katı malzeme olmalıdır.
2
Akdeniz'in batı kıyılarındaki kayaçların (kalker/kireçtaşı) suyla temas edince neden çabuk yok olduğunu (eridiğini) düşünün.
3
Eriyen kayaç denizi doldurabilir mi yoksa suyun içinde kaybolup gider mi? Antalya kıyılarının bu yüzden neden Çukurova gibi olmadığını düşünün.
Practice More
Karstik ovaların (polye) neden tarım için delta ovaları kadar verimli olmadığını (toprak türü olan terra-rossa'nın geçirgenliği) araştırabilirsiniz.
Alternative Method
Karstik ovaları 'TAKKEM' (Tefenni, Acıpayam, Korkuteli, Elmalı, Kestel, Muğla) şifresiyle hatırlayarak bu bölgelerin kıyı biriktirmesi değil, iç kesimlerdeki erime çukurları olduğunu teyit edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s