Türkiye'de arazi yönetimi ve doğal afetlerle mücadele kapsamında hazırlanan bir teknik raporda; "Yamaçlardaki bitki örtüsünün korunması ve ağaçlandırma çalışmaları, toprağın verimli üst tabakasının dış kuvvetlerce süpürülmesini büyük ölçüde engellemektedir. Ancak bu faaliyetler, litolojik yapının killi olduğu ve tabaka uzanışının eğime paralel olduğu alanlarda, suya doygun hale gelen kütlelerin derin bir kayma yüzeyi boyunca hareket etmesini tek başına durduramamaktadır." ifadelerine yer verilmiştir.
Rapordaki bu bilgiler ışığında, erozyon ve heyelan süreçlerinin doğası ile Türkiye'deki yansımaları hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- Bitki örtüsü, toprağın yüzeysel olarak taşınmasını (erozyon) önlemede temel bir unsur olsa da; yer çekimi, eğim ve litolojik özelliklere bağlı olarak gerçekleşen derin kütle hareketleri (heyelan) üzerinde sınırlı bir etkiye sahiptir.Answer
- BKaradeniz Bölgesi'nde heyelan riskinin yüksek olmasının temel nedeni bitki örtüsünün tahrip edilmesidir; bu yüzden ağaçlandırma faaliyetleri bölgedeki kütle hareketlerini tamamen durdurabilecek tek yöntemdir.
- CErozyon ve heyelan, sadece Türkiye'nin III. ve IV. jeolojik zamanlarda oluşmuş genç arazilerinde görülen ve yalnızca teraslama yöntemiyle kontrol altına alınabilen süreçlerdir.
- DToprağın su tutma kapasitesini artıran ağaçlandırma çalışmaları, İç Anadolu'da rüzgar erozyonunu önlemede başarısız olurken, Doğu Karadeniz'de kütle hareketlerini kesin olarak önleyen en etkili çözüm olmuştur.
- EHeyelan olayları sadece kış mevsimindeki kar erimeleriyle tetiklendiğinden mevsimsel bir tehlikedir; erozyon ise yalnızca yaz sağanaklarının görüldüğü Güneydoğu Anadolu'ya özgü bir toprak kaybıdır.
Answer
Bitki örtüsü erozyonu önlemede etkili olsa da, derin kütle hareketleri olan heyelanlar üzerinde jeolojik ve topografik faktörler nedeniyle sınırlı etkiye sahiptir.
Doğru seçenek, bitki örtüsünün erozyonu (yüzeysel süpürülme) engellemedeki başarısını kabul ederken, heyelan gibi derin tabaka hareketlerinde jeolojik yapının (litoloji) ve yer çekiminin bitki örtüsünden daha belirleyici olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum Türkiye'de gür ormanlarla kaplı Karadeniz yamaçlarında neden hala şiddetli heyelanlar görüldüğünü de açıklamaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanik Fark ve Bitki Örtüsünün Sınırları
Hints
1
Erozyon toprağın üst kısmının taşınmasıdır, heyelan ise tabakanın blok halinde kaymasıdır.
2
Köklerin derinliğine ve toprağın hangi tabakalarını tutabildiğine dikkat edin.
3
Ormanlık olan Karadeniz'de neden hala heyelan olduğunu, ancak ormansız İç Anadolu'da neden daha çok erozyon olduğunu düşünün.
Practice More
Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinin toprak kaybı türlerini karşılaştıran diğer soruları inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Erozyonu 'süpürülme' (yüzeysel), heyelanı 'kayma' (derin) olarak kodlayarak bitki örtüsünün sadece 'yüzeyi' koruyabileceğini çıkarım yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s