Examkin

Question

Difficulty: HardYumuşama Döneminde Türkiye

Yumuşama Dönemi Türk-Amerikan ilişkilerinde yaşanan 19741974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası süreç, müttefiklik hukukunu derinden sarsan gelişmelere sahne olmuştur. ABD Kongresi'nin Türkiye'ye yönelik silah ambargosu uygulama kararına karşılık Türkiye, 2525 Temmuz 19751975 tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla "milli güvenlik" gerekçesini öne sürerek bir karşı hamlede bulunmuştur.

Türkiye'nin ABD'nin ambargo kararına tepki olarak mütekabiliyet (karşılıklılık) esası çerçevesinde hayata geçirdiği bu uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 19691969 tarihli Savunma İş Birliği Anlaşması’nı askıya alarak İncirlik dışındaki tüm ABD üs ve tesislerini Türk Silahlı Kuvvetleri'nin denetimine almasıAnswer
  2. B
    Haşhaş ekimini yeniden serbest bırakarak ABD’nin tarımsal kısıtlama taleplerini reddetmesi
  3. C
    Ege Denizi'nde kıta sahanlığı krizini tırmandırarak Sismik-1 (Hora) gemisini tartışmalı bölgelere göndermesi
  4. D
    NATO'nun askeri kanadından ayrılarak ittifak içerisindeki tüm operasyonel sorumluluklarını dondurması
  5. E
    Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile imzalanan Ankara Antlaşması’nı tek taraflı feshederek Batı ile ekonomik bağları koparması

Answer

Türkiye, ABD ambargosuna yanıt olarak 19691969 tarihli Savunma İş Birliği Anlaşması'nı askıya almış ve ülkedeki Amerikan üslerini Türk Silahlı Kuvvetleri'nin denetimine almıştır.
Türkiye, ABD'nin 19751975 yılında başlattığı silah ambargosuna karşılık olarak "mütekabiliyet" (karşılıklılık) ilkesini işletmiştir. 2525 Temmuz 19751975 tarihinde alınan kararla, iki ülke arasındaki 19691969 tarihli Savunma İş Birliği Anlaşması askıya alınmış ve Türkiye'deki Amerikan üs ve tesisleri (NATO kullanımındaki İncirlik hariç) Türk denetimine geçmiştir. Bu hamle, Türkiye'nin dış politikada çok yönlü bir anlayışa kaymaya başladığının ve müttefikiyle olan sorunlarda geri adım atmayacağının en net göstergelerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası yaşanan diplomatik krizin aşamalarını analiz etme
Harekât sonrası ABD Kongresi'nin Türkiye'ye silah ambargosu uygulama kararı aldığı saptanır.
Soruda sorulan 'karşı hamle'nin hangi olay üzerine geliştiğini anlamak için kronolojik akışı bilmek gerekir.
2
Türkiye'nin ambargoya verdiği resmi devlet tepkisini belirleme
Türkiye'nin 2525 Temmuz 19751975'te Bakanlar Kurulu kararıyla ikili savunma anlaşmasını (OSİA/SİHA) askıya aldığı görülür.
Mütekabiliyet ilkesi gereği, askeri ambargoya askeri ve stratejik bir cevap verilmiştir.
3
Üslerin durumunu değerlendirme
İncirlik Üssü'nün sadece NATO görevleri için açık bırakıldığı, diğer tesislerin TSK denetimine geçtiği belirlenir.
Türkiye'nin NATO ittifakına bağlılığını sürdürürken ABD ile ikili ilişkilerini dondurduğu gerçeğini ayırt etmek için önemlidir.

Key Concept

Ambargo Krizi ve Mütekabiliyet İlkesi

Hints

1
Türkiye'nin cevabı askeri bir kısıtlamaya karşı yine askeri ve stratejik bir nitelik taşımaktadır.

Practice More

ABD silah ambargosunun kalkma süreci ve sonrasında imzalanan yeni Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması'nı (SEİA) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Yumuşama Döneminde Türkiye

More questions from this topic