Question

Difficulty: EasyAkarsu Şekilleri

Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde, bitki örtüsünün cılız olması sel sularının aşındırma gücünü artırır. Özellikle volkanik patlamalar sonucunda oluşan kalın tüf tabakalarının yer aldığı sahalarda, yüzey sularının ve akarsuların bu yumuşak tabakayı oymasıyla özgün yeryüzü şekilleri belirginleşir. Üst kısımlarında aşınmaya karşı daha dirençli kayaçların bulunması, bu yapıların kule biçiminde yükselmesini sağlar.

Oluşumunda volkanizmanın dolaylı, akarsu ve sel sularının ise doğrudan etkili olduğu bu aşınım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Peri bacalarıAnswer
  2. B
    Delta ovaları
  3. C
    Obruklar
  4. D
    Travertenler
  5. E
    Masif araziler

Answer

Doğru yanıt, volkanik arazilerde sel ve akarsu aşındırması sonucu oluşan peri bacalarıdır.
Soruda açıklandığı üzere, volkanik arazilerde altta yumuşak tüf, üstte ise daha sert kayaçların bulunduğu alanlarda, sel suları ve akarsuların aşındırmasıyla kule benzeri yapılar oluşur. Bu yer şekli peri bacalarıdır ve oluşumunda akarsular doğrudan, volkanizma ise dolaylı etkiye sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen litolojik (tüf ve sert kayaç) ve iklimsel (yarı kurak, cılız bitki örtüsü) özellikleri analiz edin.
Bu özelliklerin, dış kuvvetlerin yüzeyi kolayca aşındırabileceği bir ortam yarattığı belirlenir.
Yer şekillerinin oluşumunda arazinin kayaç yapısı ve iklim şartları belirleyici temel faktörlerdir.
2
Aşındırmayı yapan ana gücü tespit edin.
Metinde sel suları ve akarsuların aşındırma yaptığı açıkça belirtilmiştir.
Akarsu ve sel suları, yumuşak tüf tabakasını dikey yönde oyarak şekillendirir.
3
Anlatılan özellikleri seçeneklerdeki yeryüzü şekilleriyle eşleştirin.
Üstte sert kayaç, altta kolay aşınan tüf tabakasının bulunduğu akarsu aşınım şeklinin peri bacaları olduğu sonucuna varılır. Obruk ve traverten karstik, delta ise birikim şeklidir.
Sadece peri bacaları volkanik tüf üzerinde akarsu aşındırması ile kule biçimini alan karakteristik bir yer şeklidir.

Key Concept

Akarsu Aşındırma Şekilleri ve Volkanizma İlişkisi

Hints

1
Soruda bahsedilen yeryüzü şeklinin oluşumunda 'akarsu ve sel suları' etkilidir. Obruk ve traverten gibi karstik şekilleri seçeneklerden eleyebilirsiniz.
2
Bu şekil, suyun yüzeyi oymasıyla yani bir 'aşınım' sonucunda ortaya çıkmıştır. Delta ovası gibi birikim şekillerini de düşünmeyiniz.
3
Nevşehir ve çevresinde yaygın olarak görülen, volkanik tüflerin aşınmasıyla oluşan şapkalı kulelere benzeyen yer şeklini hatırlayınız.

Practice More

Peri bacalarının yanı sıra, akarsuların aşındırmasıyla oluşan diğer önemli şekilleri (çentik vadi, dev kazanı, kırgıbayır) gözden geçiriniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question