Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağı, ulaşım, pazar ve su kaynakları gibi faktörler dikkate alınır. Bazı tesislerin yer seçiminde hammaddenin çıkarıldığı alana yakınlık temel alınırken, bazılarında ise işlenmiş ürünün pazarlanması veya hammaddenin getirilmesi için liman ve demir yolu gibi ulaşım olanakları ön plana çıkar.

Buna göre, aşağıda verilen sanayi tesisi ve bu tesisin kuruluş yerinin belirlenmesindeki temel faktör eşleştirmelerinden hangisi "ulaşım" faktörüne örnek gösterilebilir?

  1. Samsun - Bakır İşletmesiAnswer
  2. B
    Konya - Şeker Fabrikası
  3. C
    Batman - Petrol Rafinerisi
  4. D
    Rize - Çay Fabrikası
  5. E
    Seydişehir - Alüminyum Tesisleri

Answer

Samsun - Bakır İşletmesi eşleştirmesi, tesisin kuruluş yerinin hammaddeye değil, ulaşım (liman) imkanlarına dayandığını gösteren doğru bir örnektir.
Samsun Bakır İşletmeleri, Türkiye'de ulaşım faktörünün sanayi yer seçimindeki en tipik örneğidir. Şehirde bakır yatağı yoktur; hammadde Kastamonu-Küre'den deniz veya kara yoluyla getirilerek Samsun limanı üzerinden pazarlanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki sanayi tesislerinin işlediği hammaddelerin nerede çıkarıldığını belirle.
Şeker pancarı İç Anadolu'da, petrol Batman'da, çay Doğu Karadeniz'de, boksit Seydişehir'de çıkarılır; ancak bakır Samsun'da çıkarılmaz.
Kuruluş yerinin hammaddeye mi yoksa başka bir faktöre mi bağlı olduğunu anlamak için hammaddenin kaynağını bilmek gerekir.
2
Samsun'daki bakır işletmesinin konumunu analiz et.
Samsun, Karadeniz'in en gelişmiş limanına ve demir yolu bağlantısına sahiptir. Küre'den (Kastamonu) gelen bakır burada işlenir.
Maden çıkarılmayan bir yerde maden işleme tesisi varsa, genellikle ulaşım veya enerji faktörü etkilidir.
3
Hammaddeye yakınlık gerektiren durumları (bozulabilirlik) kontrol et.
Çay ve şeker pancarı çabuk bozulur, bu yüzden ulaşım değil hammadde önceliklidir.
Bazı ürünler doğası gereği ulaşım avantajı için uzağa taşınamaz.

Key Concept

Sanayide Kuruluş Yeri Faktörleri: Ulaşım ve Hammadde Ayrımı

Hints

1
Hammaddeye yakınlık mı yoksa liman avantajı mı olduğunu anlamak için o ilde o madenin veya tarım ürününün yetiştirilip yetiştirilmediğine bakmalısın.
2
Çay ve şeker pancarı gibi ürünler 'çabuk bozulabilir' olduğu için asla hammadde kaynağından uzağa kurulamazlar.
3
Samsun, ulaşım ve hinterland (art bölge) genişliği sayesinde maden çıkarılmamasına rağmen Karadeniz'in en önemli metalurji merkezlerinden biri olmuştur.

Practice More

İskenderun ve Ereğli Demir-Çelik fabrikalarının yer seçimindeki temel farkı (Ulaşım vs. Enerji Kaynağı) inceleyebilirsin.

Alternative Method

Aynı mantığı İskenderun Demir-Çelik Fabrikası için de kurabilirsin; orada demir çıkmaz ama liman ve ulaşım için oradadır.
Estimated Time:50s
Rate this question