Question

Asya Hun Devleti'nde Teoman döneminde görülen boy federasyonu yapısı, Mete Han'ın tahta çıkışıyla birlikte yerini daha katı bir merkeziyetçiliğe bırakmıştır. Mete Han, boy beylerinin müstakil hareket etme yetkilerini kısıtlamış ve her boyun askeri gücünü, temeli "Onlu Sistem"e dayanan merkezi bir emir-komuta zinciriyle doğrudan kendisine bağlamıştır.

Mete Han'ın bu askeri ve idari düzenleme ile ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Ülke yönetimindeki ikili teşkilat yapısını sona erdirerek mutlak bir monarşi kurmak
  2. B
    Göçebe boyları yerleşik hayata ve tarımsal üretime yönlendirerek devletin vergi gelirlerini artırmak
  3. Boyların özerk ve ayrılıkçı eğilimlerini askeri disiplin içinde eriterek hükümdarın merkezi otoritesini pekiştirmekAnswer
  4. D
    Veraset anlayışını değiştirerek hanedan üyeleri arasındaki taht kavgalarına kesin olarak son vermek
  5. E
    Türk boylarını Çin topraklarına yerleştirerek bölgede kalıcı ve kalabalık bir Türk nüfusu oluşturmak

Answer

Mete Han'ın onlu sistem reformuyla ulaşmak istediği temel amaç, boyların ayrılıkçı eğilimlerini askeri disiplin içinde eriterek merkezi otoriteyi güçlendirmektir.
Onlu sistem, Türk tarihinde ordu hiyerarşisinin temeli olmasının yanı sıra, boyların gevşek bağlarla bağlı olduğu federatif yapıdan merkezi bir imparatorluk yapısına geçişi sağlayan en önemli araçtır. Boy beylerinin yetkilerinin bu hiyerarşi içinde eritilmesi, hükümdarın tüm askeri ve siyasi gücü tek elden kontrol etmesine olanak tanımıştır.

Step-by-Step Solution

1
Asya Hun Devleti'nin kuruluş dönemindeki (Teoman) siyasi yapısını analiz edin.
Devletin, boy beylerinin geniş yetkilere sahip olduğu bir federasyon yapısında olduğu görülür.
Mete Han'ın yaptığı değişikliğin neyi dönüştürdüğünü anlamak için önceki durumu bilmek gerekir.
2
Onlu sistemin askeri işlevinin ötesindeki idari etkisini değerlendirin.
Onlu sistem, boy aidiyetinden ziyade rütbe ve emir-komuta zincirini ön plana çıkarır.
Sistem, boy beylerinin kendi aşiretleri üzerindeki mutlak otoritesini merkezi devlet hiyerarşisi içine çeker.
3
Merkeziyetçilik ve boy özerkliği arasındaki ilişkiyi kurun.
Boy beylerinin askeri yetkilerinin kısıtlanması, onların merkezi hükümdara bağımlılığını artırır.
Bu durum, Türk devlet geleneğinde sıkça görülen boyların isyan etme veya bağımsız hareket etme riskini minimize eder.

Key Concept

Mete Han'ın Merkeziyetçi Politikaları ve Onlu Sistem