Question

Difficulty: MediumHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkim, somut olaya uygulanacak yazılı bir hukuk kuralı bulamamış; bunun üzerine örf ve âdet hukukuna başvurmuş ancak orada da uyuşmazlığın çözümüne yönelik bir kurala rastlamamıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 1.1. maddesi ve hukukun uygulanması ilkeleri uyarınca bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hukuk boşluğu mevcuttur; hâkim kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vererek hukuk yaratmalıdır.Answer
  2. B
    Kural içi boşluk mevcuttur; hâkim kanun koyucunun bilerek bıraktığı bu alanı takdir yetkisini kullanarak doldurmalıdır.
  3. C
    Örtülü boşluk mevcuttur; hâkim mevcut kuralın kapsamını daraltarak (teleolojik redüksiyon) somut olaya çözüm bulmalıdır.
  4. D
    Kanun boşluğu mevcuttur; hâkim yazılı kural bulamadığı için davayı reddetmeli ve tarafları uzlaşmaya yönlendirmelidir.
  5. E
    Gerçek olmayan boşluk mevcuttur; hâkim kanun koyucunun ihmal ettiği bu durumu kıyas yoluyla diğer kanunlarla çözmelidir.

Answer

Hukuk boşluğu durumunda hâkimin hukuk yaratması gerekir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1.1. maddesine göre, hâkim önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanacak yazılı (kanun) ve yazısız (örf ve âdet) bir kural bulamazsa 'hukuk boşluğu' ile karşı karşıyadır. Bu durumda hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vererek 'hukuk yaratır'.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı hukukun kontrol edilmesi
Hüküm bulunamadı (Kanun Boşluğu tespiti).
Hâkim uyuşmazlığı çözerken önce yazılı kaynaklara bakmak zorundadır.
2
Yazısız hukukun (Örf ve Âdet) kontrol edilmesi
Hüküm bulunamadı (Hukuk Boşluğu tespiti).
Yazılı kural yoksa hâkim örf ve âdet hukukuna başvurur.
3
Karar verme aşaması
Hukuk yaratma yetkisinin kullanılması.
TMK Madde 1 uyarınca, her iki kaynakta da kural yoksa hâkim hukuk yaratır.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Hints

1
Hâkimin uyuşmazlığı çözerken izlediği 'Yazılı Kaynak → Yazısız Kaynak' sırasını düşünün.

Practice More

Hâkimin hukuk yaratırken üst mahkemelerin denetimine tabi olup olmadığını ve yarattığı hukukun genel bağlayıcılığını araştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question