Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'deki akarsuların yatak eğimlerinin fazla olması, akış hızlarının ve hidroelektrik enerji potansiyellerinin yüksek olması, bu akarsuların genel olarak "denge profili"nden uzak olduğunu göstermektedir. Türkiye akarsularının büyük bir kısmının denge profiline ulaşmamış olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Anadolu levhasının Üçüncü Zaman sonu ve Dördüncü Zaman başında epirojenik olarak toptan yükselmesiAnswer
  2. B
    Türkiye'nin bulunduğu mutlak konumun bir sonucu olarak akarsu rejimlerinin düzensiz olması
  3. C
    Akarsuların döküldükleri kıyılarda kıta sahanlığının geniş olması ve delta oluşumunun yaygınlığı
  4. D
    Dağların kıyı çizgisine paralel uzanması nedeniyle akarsuların dar ve derin vadiler oluşturması
  5. E
    Türkiye'deki arazilerin büyük bir kısmının Birinci Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşması

Answer

Anadolu levhasının Üçüncü Zaman sonu ve Dördüncü Zaman başında epirojenik olarak toptan yükselmesi
Doğru seçenek, Türkiye'nin jeolojik olarak 'genç' bir yapıya sahip olduğunu ve Üçüncü Zaman sonu ile Dördüncü Zaman başında epirojenez yoluyla toptan yükseldiğini ifade etmektedir. Bu yükselme sonucunda akarsular yataklarını yeniden derine doğru aşındırmaya başlamış, bu da onların deniz seviyesine ulaşan dengeli bir profil oluşturmalarını engellemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Denge profili kavramını tanımla.
Denge profili, bir akarsuyun yatağını deniz seviyesine kadar aşındırıp ulaştığı en son aşamadır (içbükey profil).
Soruda istenen 'neden'in neyi bozduğunu anlamak için temel tanım gereklidir.
2
Türkiye akarsularının mevcut durumunu analiz et.
Türkiye akarsuları hızlı akar, derin vadiler kazar ve ulaşıma uygun değildir. Bu, akarsuların denge profilinden uzak (genç) olduğunu kanıtlar.
Mevcut coğrafi özellikler ile jeolojik süreç arasındaki bağı kurmak için durum tespiti yapılır.
3
Jeolojik zaman ve tektonik hareket ilişkisini kur.
Anadolu levhası, Neojen sonu ve Kuaterner başında (Tersiyer-Kuaterner geçişi) epirojenik olarak yükselmiştir. Bu yükselme akarsuların yatak eğimini aniden artırmış ve aşındırmayı canlandırmıştır.
Denge profiline ulaşamamanın temel sebebi Türkiye'nin genç bir ülke olması ve yakın zamanda yükselmesidir.

Key Concept

Denge Profili ve Epirojenez İlişkisi

Hints

1
Bir akarsuyun ulaşıma uygun olması için yatağının deniz seviyesine yakın ve az eğimli olması gerekir.
2
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olmasının nedeni, kıtaların sıkıştırması sonucu yakın zamanda gerçekleşen bir olaydır.

Practice More

Akarsu aşındırma şekillerinden olan 'Seki (Taraça)' oluşumunun da epirojenik yükselme ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question