Türkiye'nin demografik geçiş sürecinde katettiği mesafe, nüfusun yapısal özelliklerindeki değişimler üzerinden takip edilebilmektedir. Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin bazı temel demografik göstergelerinin yıllara göre değişimi ve yılı projeksiyonu verilmiştir:
| Gösterge | (P) | ||
|---|---|---|---|
| Toplam Doğurganlık Hızı | |||
| Yaşlı Nüfusun Payı () | |||
| Ortanca Yaş |
Bu tablo ve Türkiye'nin nüfus yapısına dair genel bilgiler dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Doğurganlık hızının yenilenme eşiğinin altında kalması ve ortanca yaşın yükselmesi, 'demografik fırsat penceresi' olarak adlandırılan sürecin son evrelerine girildiğini ve yapısal bir yaşlanma sürecinin başladığını gösterir.Answer
- BModern tarım yöntemlerinin yaygınlaşması, çalışan nüfusun büyük kısmının yeniden tarım sektörüne yönelmesine ve buna bağlı olarak tarımsal nüfus yoğunluğunun ülke genelinde yapısal olarak yükselmesine neden olmuştur.
- CYaşlı nüfus oranındaki artış, bu yaş grubunun daha çok hareketli bir yaşamı tercih etmesi nedeniyle yayla ve oba gibi geçici köy altı yerleşmelerinin Türkiye'nin temel kalıcı yerleşme tipi haline gelmesine yol açmıştır.
- DKırsal alanlardaki itici faktörlerin azalması ve bölgeler arası gelişmişlik farklarının kapanması sonucunda, tablodaki değişimler kentsel nüfus oranının ilk kez gerilemeye başladığını ve cinsiyet dengesinin homojenleştiğini kanıtlar.
- EHammaddeye yakınlık ilkesi gereği, eğitim düzeyi yüksek olan okuryazar nüfusun tamamının maden yataklarının bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi'nde toplanması, yapısal nüfus dağılımındaki temel bölgesel etkendir.
Answer
Türkiye'nin doğurganlık hızının düşmesi ve yaşlı nüfus oranının artması, demografik fırsat penceresinin kapanmaya başladığını ve nüfusun yapısal olarak yaşlandığını göstermektedir.
Doğru olan değerlendirme, Türkiye'nin demografik göstergelerinin artık 'genç ve dinamik' yapıdan 'olgun ve yaşlı' yapıya geçtiğini tespit eden ifadedir. Toplam doğurganlık hızının yenilenme eşiği olan seviyesinin altına inmesi (), nüfusun kendini yenileme kapasitesinin azaldığını; yaşlı nüfus payının 'u geçmesi ise ülkenin Birleşmiş Milletler kriterlerine göre 'çok yaşlı nüfus' kategorisine yaklaştığını gösterir. Bu durum, çalışma çağındaki nüfusun en verimli olduğu 'demografik fırsat penceresinin' yavaş yavaş kapanmakta olduğunu simgeler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Demografik Dönüşüm ve Nüfusun Yaş Yapısı
Hints
1
Tablodaki ortanca yaşın 'dan 'e çıkmasının nüfusun dinamizmi üzerindeki etkisini düşünün.
2
Toplam doğurganlık hızının altına düşmesi, bir ülkenin nüfusunun uzun vadede azalma eğilimine gireceğini ve yaşlı bağımlılığının artacağını gösterir.
Practice More
Demografik fırsat penceresi (demographic dividend) kavramını ve Türkiye'nin bu süreçteki konumunu nüfus piramitleri üzerinden incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s