Anadolu coğrafyası incelendiğinde, düzlük alanların oluşum kökenlerine göre farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Kırık hatları boyunca meydana gelen çökmeler tektonik ovaları; kalker, jips gibi kolay çözünebilen kayaçların bulunduğu (özellikle Akdeniz kuşağındaki Taşeli ve Teke yöreleri) alanlardaki erime çukurları ise karstik ovaları meydana getirir. Akarsuların yeryüzünü aşındırarak taşıdığı malzemeleri denizle buluştuğu kıyılarda biriktirmesiyle de delta ovaları ortaya çıkar.
Bu tanımlar ışığında, bir akarsuyun denize döküldüğü alanda delta ovası inşa edebilmesi için yatağının ağız kısmında aşağıdakilerden hangisinin varlığı temel şarttır?
- AKıyıda şiddetli gelgit olaylarının ve güçlü okyanus akıntılarının yaşanması
- BKıta sahanlığının dar olması ve kıyının birdenbire derinleşen bir profile sahip olması
- CDeniz tabanında aktif fay hatlarının bulunması ve tektonik çöküntülerin yaşanması
- Deniz derinliğinin az (sığ) olması ve akarsuyun bol miktarda alüvyon taşımasıAnswer
- EArazinin karstik erimeye uygun, kireç taşı bakımından zengin bir yapıda olması
Answer
Deniz derinliğinin az (sığ) olması ve akarsuyun bol miktarda alüvyon taşıması
Delta ovalarının oluşabilmesi için akarsuyun taşıdığı malzemenin (alüvyon) deniz dibinde birikebilmesi gerekir. Eğer deniz çok derin (kıta sahanlığı dar) olursa, akarsuyun getirdiği topraklar denizin derinliklerine çöker ve yüzeye ulaşıp ova oluşturamaz. Aynı şekilde birikinti olabilmesi için akarsuyun yeterli seviyede malzeme taşıması gerekir. Bu nedenle denizin sığ olması ve taşınan alüvyon miktarının fazla olması en temel şarttır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'nin Ovaları ve Oluşum Şartları
Hints
1
Delta ovaları, akarsuların denize taşıdığı kum ve toprak gibi malzemelerin birikmesiyle oluşur. Birikmenin kolay olması için suyun derinliğinin nasıl olması gerektiğini düşünün.
2
Eğer deniz kıyıda aniden derinleşiyorsa, gelen malzemeler denizin dibine çöker ve su yüzeyine çıkıp ova oluşturamaz. Ayrıca malzemenin dağılmaması için akıntıların az olması gerekir.
3
Dolayısıyla akarsu ağzında biriktirmenin yapılabilmesi için kıyının sığ (kıta sahanlığının geniş) olması ve akarsuyun bol miktarda alüvyon getirmesi zorunludur.
Practice More
Türkiye haritası üzerinden Çukurova, Bafra ve Çarşamba gibi delta ovalarının bulunduğu kıyıların deniz derinliği ve kıta sahanlığı genişliği özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s