Examkin

Question

Difficulty: MediumBirleşik Kelimelerin Yazımı

Doğa gözlemleri ve bilimsel verilerin raporlanmasında kullanılan terimlerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımına dair bir yanlışlık bulunmaktadır?

  1. A
    Bahçenin bir kenarına ekilen aslanağzı çiçekleri, baharla birlikte canlı renklerine kavuştu.
  2. Uzmanlar, okyanusun bu bölgesinde nadir görülen bir köpekbalığı türüne rastladığını rapor etti.Answer
  3. C
    Eski el yazması metinlerdeki farklı yazı stillerini birbirinden ayırt etmek oldukça sabır gerektiren bir iştir.
  4. D
    Hastanenin tüm veri tabanı kayıtlarının yeni sunuculara kaydedilmesi işlemi gece yarısı gerçekleştirildi.
  5. E
    Projeye başlamadan önce tüm riskler gözden geçirilmiş ve bu plandan tamamen vazgeçildiği duyurulmuştur.

Answer

Uzmanların bir 'köpekbalığı' türüne rastladığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu tür isimlerinde ikinci kelime anlamını koruduğu için 'köpek balığı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Köpek balığı ifadesi bir hayvan türü adıdır. Türk Dil Kurumu'nun 'Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır' kuralı uyarınca, 'balık' kelimesi anlamını koruduğu için bu ifade ayrı yazılmalıdır. Seçenekte bitişik verilmesi bir yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (aslanağzı, köpekbalığı, ayırt etmek, kaydedilmesi, vazgeçildiği) tespit edin.
Tespit edilen sözcüklerin yapılarını ve türlerini belirleyin.
Yanlışlığın hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için ilk adımdır.
2
Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiillerde ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'Ayırt etmek' (ses olayı yok, ayrı), 'Kaydetmek' (ses düşmesi var, bitişik) yazımlarının doğru olduğunu görün.
TDK'nin yardımcı fiillerle ilgili temel kuralını uygulamak.
3
Bitki ve hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerin anlam kaymasına uğrayıp uğramadığını analiz edin.
'Aslanağzı' (anlam kayması var, bitişik), 'Köpek balığı' (anlam korunuyor, ayrı olmalı) durumunu belirleyin.
Anlam değişikliğinin yazım üzerindeki etkisini teyit etmek.
4
Hatalı olan 'köpekbalığı' yazımını tespit edin.
Kelimelerin ayrı yazılması gerektiği sonucuna ulaşın.
TDK kurallarına aykırı olan seçeneği kesinleştirmek.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Anlam Kayması ve Ses Olayları)

Hints

1
Birleşik kelimenin ikinci kelimesi (örneğin 'balık', 'çiçek', 'ot') kendi anlamını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.
2
Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan fiillerde ses olayı (düşme/türeme) yoksa kelimeler bitişik yazılamaz.
3
Köpek balığı, kılıç balığı ve ton balığı gibi tür isimlerinin TDK'ye göre nasıl yazıldığını hatırlayın.

Practice More

Benzer şekilde 'çörek otu', 'lavanta çiçeği' ve 'gök taşı' gibi terimlerin yazım kurallarını TDK üzerinden inceleyerek pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimelerin anlamını koruyup korumadığını test etmek için ikinci kelimeye odaklanın. Eğer köpek balığı hâlâ bir 'balık' ise ayrı; ancak hanımeli artık bir 'el' değil de bir 'çiçek' ise bitişik yazılır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Birleşik Kelimelerin Yazımı

More questions from this topic