Examkin

Question

Difficulty: HardEkonomi ve Maliye

Osmanlı maliyesinde 17.17. yüzyıl sonlarından itibaren, devletin nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla Tımar sisteminden vazgeçilerek İltizam ve ardından 16951695 yılında "Malikâne Sistemi"ne geçiş yapılmıştır. Bu dönüşüm sürecinde vergi toplama yetkisinin "kayd-ı hayat" (ömür boyu) şartıyla verilmesi ve mültezimlerden "muaccele" adı altında peşin bir bedel alınması, taşradaki sosyo-ekonomik ve siyasi dengeleri önemli ölçüde etkilemiştir.

Bu dönüşümün Osmanlı Devleti'ndeki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştiği savunulamaz?

  1. A
    Taşrada "âyan" adı verilen yerel nüfuz sahibi ailelerin hem siyasi hem de ekonomik birer güç odağı haline gelmesi
  2. B
    Vergi toplama hakkının mültezimler için bir tür sermaye birikimi aracına dönüşmesi ve bu servetin korunması için Vakıf sisteminin bir kalkan olarak kullanılması
  3. C
    Hazinenin nakit ihtiyacını karşılamak adına "Avarız" gibi vergilerin sürekli hale getirilmesi ve "Esham" (iç borçlanma) sistemine giden sürecin tetiklenmesi
  4. "Müsadere" usulünün yasal olarak sonlandırılarak ayanların ve mültezimlerin servetlerinin devlet müdahalesine karşı anayasal korumaya alınmasıAnswer
  5. E
    Toprak temelli askeri gücün (Tımarlı Sipahiler) zayıflamasıyla birlikte eyaletlerde merkezi hazineden maaş alan "Sekban" ve "Sarıca" gibi ücretli askerlerin önem kazanması

Answer

Müsadere usulünün kaldırılması ve anayasal güvencelerin sağlanması bu dönemde gerçekleşmemiştir.
Doğru yanıt olan müsadere usulünün kaldırılması ifadesi yanlıştır. Malikâne sistemi mültezimlere ve âyanlara büyük bir ekonomik güç sağlamış olsa da, devlet bu gücü kontrol altında tutmak için müsadere (el koyma) yetkisini kullanmaya devam etmiştir. Osmanlı Devleti'nde özel mülkiyetin devlet güvencesine alınması ve müsadere sisteminin fiilen ve hukuken kalkması ancak 19.19. yüzyılda Tanzimat Fermanı (18391839) ile gerçekleşmiştir. Soruda bahsedilen 17.17. ve 18.18. yüzyıl dönüşümü mali bir yapı değişikliğidir, anayasal bir reform değildir.

Step-by-Step Solution

1
Malikâne sisteminin temel özelliklerini analiz etme
Sistem, vergi toplama yetkisini ömür boyu (kayd-ı hayat) vererek mültezimi toprağı korumaya teşvik etmiştir.
Kısa süreli İltizam sistemindeki aşırı sömürünün önüne geçmek ve hazineye peşin para (muaccele) girişi sağlamak hedeflenmiştir.
2
Sistemin sosyo-politik sonuçlarını değerlendirme
Yerel aileler (âyanlar) mali gücü ellerinde toplayarak merkezi otoriteye alternatif güçler haline gelmiştir.
Ömür boyu vergi toplama hakkı, taşrada ailelere dayalı bir nüfuz alanı ve sermaye birikimi yaratmıştır.
3
Müsadere ve özel mülkiyet ilişkisini dönemsel olarak kontrol etme
Müsadere sistemi 18.18. yüzyıl boyunca devletin nakit krizlerinde aktif olarak kullandığı bir mali araçtır.
Özel mülkiyetin anayasal güvence altına alınması ancak 19.19. yüzyıldaki Batılılaşma/Islahat hareketleri ile mümkündür.

Key Concept

Osmanlı Mali Dönüşümü ve Müsadere

Hints

1
Ekonomik güç kazanmak ile bu gücün anayasal olarak korunması farklı zaman dilimlerine aittir.

Practice More

İltizam, Malikâne ve Esham sistemleri arasındaki kronolojik ve işlevsel farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Ekonomi ve Maliye

More questions from this topic