Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de kış mevsiminde sıcaklık dağılışı üzerinde enlem, denizellik, yükselti ve yer şekilleri gibi faktörler karmaşık bir etkileşim içerisindedir. Normal şartlarda mutlak konumun bir sonucu olarak güneydeki merkezlerin daha sıcak olması beklenirken; Ocak ayı verileri incelendiğinde, 41∘41^{\circ} Kuzey enlemindeki Rize'nin gerçek sıcaklık ortalamasının (69∘C6{}9^{\circ}C), yaklaşık 44 enlem daha güneyde yer alan Şanlıurfa (58∘C5{}8^{\circ}C) ve Mardin (32∘C3{}2^{\circ}C) gibi merkezlerden daha yüksek olduğu görülür.

Rize ve çevresinde gözlenen bu belirgin 'pozitif anomali' durumunda, denizelliğin yanı sıra aşağıdakilerden hangisinin 'koruyucu' bir faktör olarak payı en fazladır?

  1. Kuzey Anadolu Dağları'nın iç kesimlerden gelecek soğuk hava kütlelerini engelleyen bir set görevi görmesiAnswer
  2. B
    Yamaçlar boyunca alçalan hava kütlelerinin fön etkisi yaratarak kış boyunca bölge genelinde nemliliği azaltması
  3. C
    Bölgenin kuzey yamaçlarının bakı etkisinden dolayı kış güneşlenmesinden daha fazla yararlanması
  4. D
    Hazar Denizi üzerinden gelen yüksek basınç merkezlerinin kıyı kuşağında sıcaklığı dinamik olarak artırması
  5. E
    Batı rüzgarlarının taşıdığı nemli havanın dağları aşarak iç kesimlere sıcaklık transferi yapması

Answer

Kuzey Anadolu Dağları'nın iç kesimlerden gelecek soğuk hava kütlelerini engelleyen bir set görevi görmesi
Rize'nin kışın güneydeki şehirlerden bile daha sıcak olması, denizellik etkisinin yanı sıra Kuzey Anadolu Dağları'nın (özellikle Doğu Karadeniz bölümünde) çok yüksek olması ve kıyıya paralel bir set gibi uzanmasıyla açıklanır. Bu dağlar, iç kesimlerdeki dondurucu soğukların kıyıya ulaşmasını engellerken, denizden gelen ılık havanın da kıyı kuşağında hapsolmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin mutlak konumlarını kıyasla.
Rize (41∘N41^{\circ}N) kuzeyde, Şanlıurfa (37∘N37^{\circ}N) güneydedir. Enlem etkisine göre Şanlıurfa'nın daha sıcak olması gerekir.
Sıcaklık ve enlem arasındaki ters ilişkiyi (anomaliyi) saptamak için.
2
Denizellik ve karasallık etkisini değerlendir.
Rize denizel, Şanlıurfa karasal bir yapıdadır. Denizellik kışın ılıtıcı etki yapar.
Sıcaklık farkının temel nedenlerinden birini belirlemek için.
3
Yer şekillerinin (dağların uzanışının) rolünü analiz et.
Rize'nin hemen arkasındaki Kaçkar Dağları, kuzeyden ve kuzeydoğudan gelen soğuk Sibirya havasının kıyıya çökmesini engeller.
Rize'deki aşırı pozitif anomalinin (sıcaklık fazlalığının) nedenini açıklamak için.
4
Bariyer etkisini mikroklima ile ilişkilendir.
Dağların set etkisi + denizellik = Kış ılıklığı ve mikroklima (turunçgil, çay tarımı vb.).
Sonuca ulaşmak için.

Key Concept

Özel Konum ve Enlem-Sıcaklık Anomalisi

Hints

1
Rize'nin Şanlıurfa'dan sıcak olması enlem etkisine aykırı bir durumdur. Bu durumu 'özel konum' şartlarında arayın.
2
Denizellik tek başına yeterli değildir; Karadeniz'in diğer kıyılarında sıcaklık bu kadar yüksek olmayabilir. Rize'nin arkasındaki dağların yüksekliğini düşünün.
3
Kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri bir engelle karşılaşmazsa kıyıya çöker. Bu engelin (dağların) koruyucu etkisine odaklanın.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık haritaları ile gerçek sıcaklık haritaları arasındaki farkları ve yükselti faktörünün bu farktaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

More questions from this topic