Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'de yerel rüzgarların sıcaklık üzerindeki etkisi genel olarak enlem faktörüyle (matematik konum) açıklanır. Ancak bazı yerel rüzgarlar, topografyanın etkisiyle ulaştıkları bölgede sıcaklığı normalden çok daha fazla artırarak iklim özelliklerinde belirgin değişimlere neden olurlar.

Buna göre; kış mevsiminde Rize ve çevresinde sıcaklığın aniden yükselmesine, kar örtüsünün hızla erimesine ve turunçgil tarımına uygun mikroklima alanlarının oluşmasına neden olan rüzgar mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Karadeniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin kıyıya bol yağış bırakması
  2. Dağ yamaçlarından aşağıya doğru hareket eden havanın sürtünme sonucu her 100100 metrede 1C1^\circ C ısınmasıAnswer
  3. C
    Basra Alçak Basıncı'ndan kaynaklanan Samyeli rüzgarının bölgeye sıcak hava taşıması
  4. D
    Güneybatıdan esen Lodos rüzgarının sadece enlem etkisi nedeniyle sıcaklığı artırması
  5. E
    Balkanlar üzerinden gelen alçak basınç merkezlerinin bölgeye ılıman hava getirmesi

Answer

Dağ yamaçlarından aşağıya doğru hareket eden havanın sürtünme sonucu ısınması (Fön etkisi)
Rize ve çevresindeki kış mevsimi ılıklığı ile turunçgil tarımına olanak sağlayan mikroklima şartları, rüzgarların dağ yamaçları boyunca alçalarak sürtünme yoluyla ısınması yani 'Fön' etkisi kazanmasıyla gerçekleşir. Normalde yükseltiye bağlı olarak hava soğurken, alçalan hava kütlesi her 100100 metrede 1C1^\circ C ısınarak bölgedeki sıcaklık dengesini değiştirir.

Step-by-Step Solution

1
Matematik ve özel konum ayrımını yap.
Rüzgarların kuzeyden veya güneyden esmesi matematik konumla (enlem) ilgiliyken, dağdan aşağı inerken ısınması özel konumla (topografya) ilgilidir.
Rize'nin kış mevsimindeki ekstrem sıcaklık artışı enlemle açıklanamaz.
2
Fön rüzgarının mekanizmasını hatırla.
Yükselen hava her 200200 metrede 1C1^\circ C soğurken, dağdan aşağı inen hava sürtünmenin etkisiyle her 100100 metrede 1C1^\circ C ısınır.
Bu hızlı ısınma havayı kurutur ve sıcaklığı mevsim normallerinin üzerine çıkarır.
3
Bölgesel sonuçları analiz et.
Rize çevresinde görülen bu durum, turunçgil ve zeytin gibi normalde Akdeniz iklimine ait ürünlerin yetişebildiği mikroklima alanlarını oluşturur.
Kış ılıklığı tarımsal çeşitliliği doğrudan etkiler.

Key Concept

Fön Rüzgarı ve Mikroklima İlişkisi

Hints

1
Normalde kuzeyde yer alan Rize'de kışın turunçgil yetişmesi bir 'aykırılık' (mikroklima) durumudur.

Practice More

Fön rüzgarlarının kışın kar erimelerine bağlı sel ve çığ riskini nasıl artırdığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question