Examkin

Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda en geniş etki alanına sahip dış kuvvet akarsulardır. Bazı yer şekillerinin oluşumunda akarsu aşındırması temel rol oynarken, arazinin jeolojik yapısı bu süreci doğrudan etkiler. Bunun en tipik örneklerinden biri de iç ve dış kuvvetlerin ortak çalışmasıyla ortaya çıkan peri bacalarıdır.

Peri bacalarının oluşumu ve Türkiye'deki dağılışı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Oluşumlarındaki asıl dış kuvvet, sağanak yağışlar sonrası ortaya çıkan sel sularının tüfler üzerindeki süpürme etkisidir.
  2. B
    Üst kısımlarda bulunan dirençli bazalt veya andezit tabakası, alttaki yumuşak tüflerin aşınmasını geciktirerek şeklin korunmasını sağlar.
  3. C
    Rüzgarlar, bu yer şekillerinin oluşumunda doğrudan bir aşındırma etkisine sahip olmayıp sadece aşınan maddelerin uzaklaştırılmasında dolaylı bir rol oynar.
  4. Türkiye'de sadece İç Anadolu Bölgesi'ndeki Nevşehir ve çevresinde (Kapadokya) görülen, diğer bölgelerde rastlanmayan bir yer şeklidir.Answer
  5. E
    Bitki örtüsünün cılız, eğimin fazla olduğu kurak ve yarı kurak iklim bölgelerindeki volkanik arazilerde oluşumları daha belirgindir.

Answer

Peri bacaları Türkiye'de sadece Nevşehir çevresinde değil; Erzurum, Manisa ve Van gibi illerimizde de görülen bir yer şeklidir.
Peri bacaları, Türkiye'de yaygın bir kanının aksine sadece Nevşehir yöresine özgü değildir. Erzurum'un Narman ilçesinde (Kırmızı Periler), Manisa'nın Kula ilçesinde (Kuladokya) ve Van'ın Başkale ilçesinde (Vanadokya) de karakteristik peri bacası oluşumları mevcuttur. Bu nedenle 'sadece Nevşehir'de görülür' ifadesi hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Peri bacalarının temel oluşum mekanizmasını belirle.
Peri bacaları, volkanik tüflerin sel suları tarafından aşındırılmasıyla oluşur.
Soruda verilen özelliklerin doğruluğunu kontrol etmek için temel süreci bilmek gerekir.
2
Dış kuvvetlerin rollerini analiz et.
Sel suları birincil (asıl), rüzgarlar ise ikincil (dolaylı) kuvvettir.
Rüzgarın rolü hakkındaki yaygın yanılgıyı düzeltmek için bu ayrım kritiktir.
3
Türkiye'deki coğrafi dağılımı kontrol et.
Nevşehir (Kapadokya) en bilinen yer olsa da Erzurum (Narman - Kırmızı Periler), Manisa (Kula - Kuladokya) ve Van (Başkale - Vanadokya) gibi yerlerde de peri bacaları bulunur.
Seçeneklerdeki 'sadece' ifadesinin yanlışlığını kanıtlamak için diğer örnekleri bilmek gerekir.

Key Concept

Akarsu ve Sel Aşındırma Şekilleri (Peri Bacaları)

Hints

1
Peri bacalarının oluşumunda hem volkanik faaliyetlerin hem de sel sularının etkisini düşünün.
2
Rüzgarın bu süreçte birincil kuvvet olup olmadığını sorgulayın; rüzgar genelde akarsuların yardımcısıdır.
3
Türkiye'nin farklı illerindeki 'Kırmızı Periler' veya 'Kuladokya' gibi isimleri hatırlamaya çalışın.

Practice More

Akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme yaptığı 'Seki (Taraça)' ve 'Menderes' gibi karma şekilleri inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Akarsu Şekilleri

More questions from this topic