Türk-İslam medeniyetinde bilginin üretimi ve korunması; 'medrese' merkezli eğitim sistemi ve bu kurumları da içine alan 'külliye' yapıları aracılığıyla kurumsallaşmıştır. Bu kurumsal yapı içinde gelişen bilimsel düşünce; akli ilimlerin (felsefe, matematik, astronomi) nakli ilimlerle (tefsir, fıkıh, hadis) olan ilişkisi üzerinden şekillenmiştir. Bu dönemde Aristo mantığını İslam dünyasına taşıyan 'Muallim-i Sani' ile felsefeyi eleştiri süzgecinden geçiren 'Hüccetü’l-İslam' gibi figürler düşünce tarihinin köşe taşlarıdır.
Buna göre; metinde bahsedilen bilimsel çevre ve bu çevrede yetişen bilginlerin çalışmalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- ANizamiye Medreseleri, Büyük Selçuklu döneminde devlet adamı yetiştirmenin yanı sıra Batıni akımlara karşı fikri bir mücadele merkezi olmuştur.
- Gazali, mantık ilmini dini ilimleri anlamak için zorunlu bir yöntem olarak görmüş ve 'İhsa’ül-Ulum' adlı eseriyle bu bilimleri tasnif etmiştir.Answer
- CFarabi, 'Erdemli Şehir' teorisiyle toplumsal mutluluğun ancak adaletli ve bilge bir yönetimle mümkün olabileceğini savunmuştur.
- DKülliye yapıları içinde yer alan 'imarethane' yoksullara yemek, 'tabhane' ise yolculara konaklama imkanı sunarak sosyal dayanışmayı güçlendirmiştir.
- Eİbn-i Sina'nın 'Kitabü’ş-Şifa' adlı eseri, tıp dışındaki alanlarda da (mantık, fizik, astronomi) döneminin en kapsamlı ansiklopedisi kabul edilir.
Answer
Gazali'nin mantık ilmine önem verdiği bilgisi doğru olsa da, bilimleri sistemli bir şekilde tasnif eden 'İhsa’ül-Ulum' adlı eser Farabi'ye aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, 'İhsa’ül-Ulum' adlı eseri Gazali ile eşleştirerek yanlış bir bilgi vermektedir. Bu eser, bilimleri dil, mantık, matematik, fizik-metafizik ve medeni ilimler olarak ilk kez sistemli bir şekilde sınıflandıran Farabi’ye aittir. Gazali ise bu alanda 'Makaasidü'l-Felasife' ve 'Tehafütü'l-Felasife' gibi eserleriyle tanınır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türk-İslam Bilginleri ve Eser-Yazar Eşleştirmesi
Hints
1
'Muallim-i Sani' ve 'Hüccetü'l-İslam' unvanlarının kime ait olduğunu düşünün.
2
Bilimleri sistemli bir şekilde ilk kez kimin tasnif ettiğini hatırlayın.
3
'İhsa'ül-Ulum' adlı eser, Aristoteles mantığını İslam dünyasına taşıyan bilginindir.
Practice More
Farabi ve Gazali arasındaki felsefi görüş ayrılıklarını, özellikle 'Tehafütü'l-Felasife' üzerinden incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Alternative Method
Eserlerin isimlerinden yola çıkın: 'Ulum' (ilimler) ve 'İhsa' (saymak/sınıflandırmak) kökleri, Farabi'nin bilimleri tasnif etme çabasıyla doğrudan ilişkilidir.
Estimated Time:1m 30s