Question

Difficulty: MediumBuzul Şekilleri

Türkiye'de yer şekillerinin oluşum sürecinde buzulların etkisi, matematik konum özelliklerine bağlı olarak yalnızca belirli bir yükselti sınırının üzerinde görülmektedir. Bu durumun bir sonucu olarak Türkiye'de buzulların şekillendirici etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kıyı bölgelerinde fiyort ve skyer tipi kıyı şekillerine yaygın olarak rastlanmaktadır.
  2. B
    Buzul aşındırması sonucu oluşan sirk gölleri sadece Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki dağlarda bulunur.
  3. Dağların kuzey yamaçlarında, bakı etkisine bağlı olarak buzul izlerine güney yamaçlara oranla daha düşük yükseltilerde rastlanabilir.Answer
  4. D
    İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki düzlüklerde moren yığınları geniş alanlar kaplamaktadır.
  5. E
    Batı Anadolu'da yer alan tüm dağların zirvelerinde günümüzde aktif vadi buzulları bulunmaktadır.

Answer

Dağların kuzey yamaçlarında, bakı etkisine bağlı olarak buzul izlerine güney yamaçlara oranla daha düşük yükseltilerde rastlanabilir.
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de yer alması nedeniyle dağların kuzey yamaçları 'dulda' tarafında kalır ve güneş ışınlarını daha eğik açıyla alır. Bu durum kuzey yamaçların daha soğuk olmasına ve dolayısıyla kalıcı kar/buzul sınırının güney yamaçlara göre yaklaşık 200-400 metre daha aşağıdan başlamasına neden olur. Sonuç olarak buzul aşındırma ve biriktirme izlerine kuzey yamaçlarda daha düşük yükseltilerde rastlanması coğrafi bir gerçektir.

Step-by-Step Solution

1
Matematik konum etkisini analiz etme
Türkiye orta kuşakta olduğu için buzullar deniz seviyesine inemez ve kıyı şekillerini etkileyemez.
Enlem etkisi nedeniyle sıcaklıklar buzulların deniz seviyesinde kalıcı olmasına izin vermez.
2
Bakı etkisini değerlendirme
Kuzey Yarım Küre'de dağların güney yamaçları daha sıcak, kuzey yamaçları daha soğuktur.
Güneş ışınlarının düşme açısı kuzey yamaçlarda daha dar olduğu için buharlaşma az ve sıcaklık düşüktür.
3
Buzul sınırının tespiti
Soğuk olan kuzey yamaçlarda kalıcı kar ve buzul sınırı daha düşük irtifalardan başlar.
Sıcaklık farkı, buzulların hangi yükseltiye kadar etkili olabileceğini doğrudan belirler.

Key Concept

Türkiye'de Buzul Sınırı ve Bakı İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin enlem derecelerini ve bunun sıcaklık üzerindeki etkisini hatırlayın.
2
Dağların güneş alan (güney) ve almayan (kuzey) yamaçları arasındaki kalıcı kar sınırı farkını düşünün.
3
Buzul izlerinin deniz seviyesine inip inemeyeceği ile bakı etkisinin yüksekliğe etkisini karşılaştırın.

Practice More

Türkiye'deki güncel buzulların bulunduğu dağlar ile sadece buzul izi taşıyan dağlar arasındaki yükselti farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Matematik konumun deniz seviyesindeki etkisini eleyerek (fiyortlar gibi) ve özel konumun (yükselti ve bakı) yüksek alanlardaki etkisini analiz ederek sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question