Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'nin fiziki coğrafya özellikleri göz önüne alındığında, kış mevsiminde batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklık ortalamalarının belirgin bir şekilde düştüğü görülmektedir. Örneğin; yaklaşık aynı enlemlerde yer alan İzmir ve Van şehirleri karşılaştırıldığında, Van'ın kış sıcaklık ortalamasının İzmir'e göre yaklaşık 1015C10-15^{\circ}C daha düşük olduğu saptanmıştır. İzmir ve Van şehirleri arasındaki bu sıcaklık farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması ve karasallığın şiddetlenmesiAnswer
  2. B
    Enlem değerlerinin farklı olması nedeniyle güneş ışınlarının düşme açısının değişmesi
  3. C
    Dağların uzanış yönü nedeniyle denizel etkilerin Van çevresine kadar ulaşamaması
  4. D
    Bakı etkisine bağlı olarak Van'da güneşlenme süresinin daha kısa olması
  5. E
    Bitki örtüsünün batıdan doğuya doğru ormanlardan bozkırlara dönüşmesi

Answer

İzmir ve Van arasındaki sıcaklık farkının temel nedeni, Türkiye'nin özel konumuna bağlı olarak yükseltinin batıdan doğuya doğru artması ve karasallığın şiddetlenmesidir.
İzmir ve Van yaklaşık aynı enlem üzerinde yer almalarına rağmen aralarında büyük bir sıcaklık farkı vardır. Bu durum 'enlem-sıcaklık ilişkisine' ters düşer. Bu farkın temel nedeni, Türkiye'nin batısından doğusuna gidildikçe yükseltinin belirgin şekilde artması ve deniz etkisinden uzaklaşılarak karasallığın şiddetlenmesidir. Van'ın yüksek rakımı ve karasal konumu, kış aylarında İzmir'e göre çok daha soğuk olmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Şehirlerin enlem değerlerini kontrol et.
İzmir ve Van yaklaşık aynı enlem üzerindedir (3838^{\circ} Kuzey).
Enlem etkisi (matematik konum) aynı enlemdeki merkezlerde sıcaklığın benzer olmasını gerektirir; fark varsa özel konuma bakılmalıdır.
2
Şehirlerin denizellik/karasallık durumunu analiz et.
İzmir kıyıdadır (denizel), Van ise denizden uzak iç kesimdedir (karasal).
Denizler yavaş ısınır yavaş soğur, bu da kıyıların kışın daha ılık olmasını sağlar.
3
Şehirlerin yükselti değerlerini karşılaştır.
İzmir deniz seviyesine yakınken, Van yaklaşık 17001700 metre yükseltiye sahiptir.
Atmosferde yükseldikçe sıcaklık her 200200 metrede yaklaşık 1C1^{\circ}C azalır.
4
Verileri birleştirerek temel nedeni belirle.
Hem yükseltinin artması hem de karasallık kış sıcaklıklarını düşürmüştür.
Aynı enlemdeki merkezler arasındaki sıcaklık farkı özel konum (yükselti ve karasallık) ile açıklanır.

Key Concept

Özel Konumun (Yükselti ve Karasallık) Sıcaklık Üzerindeki Etkisi

Hints

1
Şehirlerin harita üzerindeki konumlarını ve denizden uzaklıklarını düşünün.
2
Aynı enlemde yer alan iki merkezde güneş ışınlarının açısı aynı mıdır?
3
Türkiye'nin doğusu ile batısı arasındaki en belirgin fiziki fark yükseltidir.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık haritaları ile gerçek sıcaklık haritaları arasındaki farkları inceleyerek yükselti etkisini daha iyi kavrayabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question