Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte, değişen sosyal ve ekonomik şartlara bağlı olarak farklı nüfus politikaları uygulanmıştır. Aşağıdaki tabloda bu politikaların iki temel dönemi özetlenmiştir:
| Dönem | Politika Karakteri | Temel Yaklaşım |
|---|---|---|
| I. Dönem (1923-1965) | Pronatalist (Nüfus Artırıcı) | Nüfusun sayısal olarak artırılması teşvik edilmiştir. |
| II. Dönem (1965-1980) | Antinatalist (Nüfus Planlaması) | Nüfus artış hızının kontrol altına alınması hedeflenmiştir. |
Bu tabloya göre, Türkiye'nin I. Dönem'de nüfusu artırmak istemesinin ve II. Dönem'de nüfus artış hızını düşürmeye karar vermesinin temel gerekçeleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- I: Savaşlar sonucu azalan iş gücü ve askeri ihtiyacı karşılama; II: Hızlı nüfus artışının ekonomik kalkınma hızını yavaşlatmasıAnswer
- BI: Yaşlı nüfus oranının çok yüksek olması; II: Kentleşme oranının hızla düşerek köye dönüşün başlaması
- CI: Tarımda makineleşmenin iş gücü açığı yaratması; II: Beyin göçünün ulusal kalkınmayı tehdit eder boyuta ulaşması
- DI: Dış ticaret açığının kapatılmak istenmesi; II: Kadınların iş hayatına katılımının zorunlu hale getirilmesi
- EI: Salgın hastalıkların nüfusu tamamen bitirme riski; II: Sanayide çalışacak nitelikli teknik eleman ihtiyacının artması
Answer
I. dönemde savaş sonrası kayıpları telafi etmek ve tarımsal üretimi sürdürmek için iş gücüne ihtiyaç duyulurken; II. dönemde nüfus artış hızının ekonomiden daha hızlı büyümesi nedeniyle kalkınmanın engellenmesi politikayı değiştirmiştir.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında (1923-1965) savaşlardan yeni çıkılmış olması nedeniyle hem sınırların korunması hem de tarımsal faaliyetlerin yürütülmesi için yoğun bir insan gücüne ihtiyaç duyulmuş, bu yüzden nüfus artırıcı politikalar izlenmiştir. 1965 yılına gelindiğinde ise nüfusun çok hızlı artması, devletin eğitim, sağlık ve istihdam gibi alanlarda yaptığı yatırımların yetersiz kalmasına yol açmış; bu durumun ekonomik kalkınmayı yavaşlatması sebebiyle nüfus planlamasına (artış hızını düşürmeye) geçilmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Nüfus politikalarının ekonomik kalkınma ve tarihsel süreçlerle ilişkisi
Hints
1
Cumhuriyet'in kurulduğu yıllardaki ekonomik faaliyetlerin (tarım) ve güvenlik ihtiyacının neye dayandığını düşünün.
2
1960'lı yıllarda hazırlanan Beş Yıllık Kalkınma Planları'nda nüfus artışının ekonomiye yük mü yoksa katkı mı olarak görüldüğünü hatırlayın.
3
1923-1965 arası 'nüfus güçtür' anlayışı hakimken, 1965'ten sonra 'nüfusun niteliği sayıdan önemlidir' anlayışı ve kalkınma önündeki engel vurgusu öne çıkmıştır.
Practice More
1965 Nüfus Planlaması Kanunu ile getirilen yasal değişikliklerin (gebeliği önleyici yöntemlerin serbest bırakılması vb.) sosyal etkilerini inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Süreci kronolojik olarak şöyle kodlayabilirsiniz: 1923-1965 'Çok çocuk vatan sevgisidir' (Savaş etkisi), 1965-1980 'Az çocuk mutlu aile' (Kalkınma etkisi).
Estimated Time:1m 15s