Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Bitki Örtüsü: Çalı Formasyonu

Türkiye'nin bitki coğrafyasında önemli bir yer tutan maki, garig ve psödomaki gibi çalı toplulukları; iklim özellikleri, beşerî müdahaleler ve doğal ortam şartlarına bağlı olarak gelişim göstermektedir.

Bu çalı formasyonlarının özellikleri ve Türkiye'deki dağılışları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Makilerin deniz seviyesinden itibaren çıkabildiği üst sınır, enlem etkisine bağlı olarak Akdeniz kıyılarından Marmara kıyılarına doğru gidildikçe alçalmaktadır.
  2. B
    Garig formasyonu; makilerin tahrip edildiği, toprağın inceldiği ve besin maddesi bakımından fakirleştiği alanlarda diz boyu yüksekliğindeki çalı ve otlardan oluşur.
  3. C
    Psödomaki (yalancı maki), Karadeniz kuşağında ormanların tahrip edildiği nemli sahalarda görülür ve bünyesinde fındık, muşmula, kızılcık gibi kışın yaprak döken türleri barındırır.
  4. D
    Maki türleri içerisinde yer alan zeytin, defne, zakkum ve keçiboynuzu gibi bitkiler; yaz kuraklığına dayanıklı, sert, tüylü veya cilalı bir yaprak yapısına sahiptir.
  5. Garig toplulukları, Türkiye'de sadece sert karasal iklimin görüldüğü yüksek platolarda, alpin çayırların beşerî faaliyetlerle tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan iğne yapraklı bitkilerdir.Answer

Answer

Garig topluluklarının yüksek platolarda ve alpin çayırların tahribiyle oluştuğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü garigler Akdeniz iklim bölgesinde maki tahribiyle oluşan alçak boylu çalı topluluklarıdır.
Garig formasyonu, Akdeniz iklim bölgesinde makilerin tahrip edildiği yerlerde gelişen, diz boyu yüksekliğindeki bodur çalı topluluklarıdır. Bu topluluklar yüksek platolarda veya alpin çayır sınırında değil, kıyı bölgelerinde ve genellikle makilerin üst sınırının altındaki sahalarda görülür. Dolayısıyla, gariglerin sert karasal iklim veya alpin çayır tahribatıyla ilişkilendirilmesi coğrafi açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Çalı formasyonlarının (maki, garig, psödomaki) genel dağılış alanlarını hatırla.
Maki ve garig Akdeniz iklimi (Güney ve Batı Anadolu), psödomaki ise Karadeniz iklimi ile ilişkilidir.
Bitki örtüsü dağılışı doğrudan iklim kuşakları ve tahribat süreçleri ile açıklanır.
2
Garig formasyonunun oluşum mekanizmasını analiz et.
Garig, maki örtüsünün daha fazla tahrip edilmesi ve toprağın verimsizleşmesiyle oluşan sekonder (ikincil) bir vejetasyondur.
Bitki örtüsü kuşakları arasındaki hiyerarşik tahribat sırasını (Orman → Maki → Garig) tespit etmek gerekir.
3
Yanlış seçeneği (E) diğer bölge özellikleri ile kıyasla.
Yüksek platolar ve alpin çayırlar, İç ve Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerine aittir. Garig ise kıyı kuşağındaki maki bölgelerine aittir.
Coğrafi bölge, iklim ve bitki eşleşmesindeki mantıksal hatayı bulmak doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Türkiye'de çalı formasyonlarının (Maki, Garig, Psödomaki) coğrafi dağılışı ve ekolojik karakteristikleri.

Hints

1
Çalı formasyonlarının (maki, garig, psödomaki) hangisinin hangi iklim bölgesinde yer aldığını düşünün.
2
Garig ve maki bir ekip gibidir; biri diğerinin tahribiyle oluşur. Bu ikilinin ana vatanı olan bölge neresidir?
3
Garigler, Akdeniz iklimine özgü aromatik ve bodur çalılardır; Erzurum-Kars gibi soğuk ve yüksek yerlerde görülmezler.

Practice More

Maki türleri ile garig türlerini (Laden, Abdestbozan, Kekik vb.) isim olarak ayırt etmeye yönelik bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternative Method

Harita üzerinden bitki örtüsü kuşaklarını hayal ederek, Akdeniz kuşağındaki maki-garig ikilisi ile İç Anadolu/Doğu Anadolu'daki bozkır/çayır kuşağını ayırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question