Hukuk sistemimizde özel haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından çeşitli doktrinsel ayrımlara tabi tutulmaktadır. Hakların bu sınıflandırılmasına ve kullanım özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AMutlak haklar; hem eşyalar (ayni haklar) hem de şahıslar üzerindeki hakları (velayet-vesayet gibi) kapsar ve kural olarak toplumdaki herkese karşı ileri sürülebilir.
- BKişilik hakları; şahsın maddi, manevi ve iktisadi bütünlüğü üzerindeki mutlak hakları olup kural olarak devredilemez ve miras yoluyla mirasçılara intikal etmez.
- CYenilik doğuran (inşai) haklar; tek taraflı bir irade beyanı ile mevcut bir hukuki durumu kuran, değiştiren veya sona erdiren haklar olup kural olarak şarta bağlanamazlar.
- DAlelade (basit) haklar; kullanılmasıyla mevcut hukuki durumu doğrudan değiştirmeyen, sahibine sadece bir talep yetkisi veren ve kural olarak zamanaşımı sürelerine tabi olan haklardır.
- Yenilik doğuran haklar; hukuki ilişkilerde yarattıkları kesinlik ve karşı tarafın müdahale edilemezlik durumu nedeniyle kural olarak 'zamanaşımı' sürelerine tabidir ve bu süreler hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz.Answer
Answer
Yenilik doğuran hakların zamanaşımı sürelerine tabi olduğu ve bu sürelerin hakim tarafından re'sen dikkate alınmadığı yönündeki ifade yanlıştır.
Doğru olmayan ifade; yenilik doğuran hakların zamanaşımına tabi olduğunu ve bu sürelerin hakimce kendiliğinden görülmediğini savunan seçenektir. Gerçekte yenilik doğuran haklar 'hak düşürücü süre' ile sınırlandırılmıştır ve bu sürelerin dolup dolmadığını hakim dosyadan kendiliğinden tespit etmek zorundadır. Zamanaşımı ise alacak hakları gibi alelade haklarda söz konusu olur ve ancak tarafların ileri sürmesiyle (def'i) sonuç doğurur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hakların Tasnifi ve Hak Düşürücü Süre
Hints
1
Yenilik doğuran hakların (örneğin bir sözleşmeyi feshetme hakkı) kullanılmasının hukuki güvenliği nasıl etkilediğini düşünün.
2
Hangi süre türü hakkın kendisini sona erdirir ve hakim tarafından 're'sen' (kendiliğinden) dikkate alınır?
3
Zamanaşımı bir 'def'i' iken, hak düşürücü süre bir 'itiraz'dır. Yenilik doğuran haklar hukuki ilişkiyi sona erdirdiği için belirsizlik istemezler.
Practice More
Nispi hakların tapuya şerh edilmesi durumunda ortaya çıkan 'munzam etki' (eşyaya bağlı borç) kavramını inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Hakları 'güçlülük' derecesine göre sıralayın: Mutlak haklar herkesi bağlar (Ayni haklar), Nispi haklar sadece borçluyu bağlar (Alacak hakları). Yenilik doğuran haklar ise bu ilişkileri başlatan veya bitiren 'tetikleyici' haklardır.
Estimated Time:1m 30s