Osmanlı Devleti’nin klasik döneminde hukuk sistemi; şer’i hükümlerin değişmezliği ile padişahın örfi düzenlemeleri arasındaki denge üzerine kurulmuştur. Bu sistemde yargı (kaza) yetkisi bağımsız mahkemeler ve bu mahkemelerin hiyerarşik amirleri tarafından yürütülürken, örfi hukukun kayıt altına alınması ve bürokratik tescil süreçleri farklı bir sınıfın yetki alanında kalmıştır.
Buna göre, Osmanlı hukuk sistemindeki görev ve yetki dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi İlmiye sınıfına mensup bir görevli tarafından icra edilen "yargısal bir faaliyet" (kaza) olarak nitelendirilemez?
- AKazaskerin, askeri sınıfa mensup kişilerin miras taksimindeki (tereke) uyuşmazlıkları denetleyerek karara bağlaması
- Nişancının, padişah tarafından yayımlanan kanunnamelerin örfi hukuka uygunluğunu kontrol ederek defterlere kaydetmesiAnswer
- CTaht kadısının, başkentte narh fiyatlarına uymayan esnafın tespit edilmesi üzerine cezalandırılmalarına yönelik hüküm tesis etmesi
- DMevleviyet kadısının, kendisine bağlı bir vakfın şartnamesine aykırı hareket eden mütevelli heyeti hakkında azil kararı vermesi
- EKazaskerin, taşra mahkemelerinden gelen ve yerel kadılar tarafından çözülemeyen karmaşık davaları Divan-ı Hümayun'da nihai hükme bağlaması
Answer
Nişancı tarafından kanunnamelerin kayda geçirilmesi faaliyeti, yargısal değil bürokratik bir işlemdir ve bu görevli İlmiye değil Kalemiye sınıfına mensuptur.
Osmanlı klasik döneminde Nişancı, Kalemiye (bürokrasi) sınıfının liderlerinden biridir. Görevi, padişahın örfi yasama gücünü kullanarak çıkardığı kanunnameleri kayda geçirmek, tahrir defterlerini düzenlemek ve belgelere tuğra çekmektir. Bu faaliyetler yargısal (kaza) değil, idari ve tescil faaliyetleridir. Dolayısıyla Nişancı ne İlmiye sınıfına mensuptur ne de yargılama faaliyeti yapar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Osmanlı Devleti'nde yönetici sınıfların (İlmiye, Seyfiye, Kalemiye) ayrımı ve görev dağılımı.
Hints
1
Görevin içeriği ile görevlinin bağlı olduğu sınıf (İlmiye/Kalemiye) arasındaki farka dikkat edin.
Practice More
Şeyhülislam'ın fetva yetkisi (ifta) ile Kadı'nın hüküm yetkisi (kaza) arasındaki kurumsal farkı incelemek faydalı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s