Examkin

Question

Difficulty: MediumNüfus Mübadelesi Sorunu (Etabli)

Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'ne göre İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri "etabli" (yerleşik) sayılarak değişim dışında tutulmuştur. Ancak 1923'ten 1930 yılına kadar geçen süreçte "etabli" kavramının kapsamı ve uygulanması, Türkiye ile Yunanistan arasında büyük bir diplomatik krize dönüşmüştür.

Buna göre, iki ülke arasında yaşanan bu anlaşmazlığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yunanistan’ın, Mondros Ateşkesi'nden (30 Ekim 1918) sonra İstanbul’a gelen Rumların da yerleşik sayılmasını istemesiAnswer
  2. B
    Türkiye'nin, Batı Trakya'daki Türk nüfusunun tamamının mübadeleye tabi tutularak Anadolu'ya getirilmesini talep etmesi
  3. C
    Milletler Cemiyeti'nin, mübadele edilecek nüfusun mülkiyet haklarının korunması yönündeki kararlarının Türkiye tarafından reddedilmesi
  4. D
    Yunanistan'ın, İstanbul Rumlarını bir siyasi baskı aracı olarak Anadolu'nun iç kesimlerine yerleştirme planını devreye sokması
  5. E
    Lahey Adalet Divanı'nın, mübadelenin dini aidiyet yerine sadece dil ve ırk esasına göre yapılmasını kararlaştırması

Answer

Anlaşmazlığın temel sebebi, Yunanistan'ın 30 Ekim 1918 tarihinden sonra İstanbul'a gelen Rumları da yerleşik (etabli) statüsünde saydırarak şehirde tutmak istemesidir.
Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi'nde en büyük kriz, kimlerin 'yerleşik' (etabli) sayılıp İstanbul'da kalacağı üzerine çıkmıştır. Lozan kriteri 30 Ekim 1918 (Mondros) tarihini esas alırken, Yunanistan bu tarihten sonra şehre yerleşen Rumları da bu kapsama sokmaya çalışarak nüfus avantajı elde etmek istemiştir. Türkiye'nin buna karşı çıkması diplomatik gerginliğin asıl kaynağını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
"Etabli" kavramının hukuki çerçevesini belirlemek
Lozan Antlaşması'na göre İstanbul'da 30 Ekim 1918'den önce bulunan Rumlar ve Batı Trakya'daki Türkler yerleşik (etabli) sayılmıştır.
Sorunun kaynağı olan yerleşiklik tanımının hangi tarihsel sınıra dayandığını anlamak gerekir.
2
Tarafların tezlerini karşılaştırmak
Yunanistan, geliş tarihine bakılmaksızın İstanbul'daki tüm Rumların etabli sayılmasını; Türkiye ise sadece 1918 öncesi gelenlerin kalmasını savunmuştur.
Diplomatik krizin hukuki yorum farkından kaynaklandığını saptamak için tarafların beklentileri analiz edilmelidir.
3
Uyuşmazlığın sonucuna ulaşmak
Görüş ayrılığı nedeniyle konu Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divanı'na taşınmış, ancak kesin çözüm 1930 Ankara Antlaşması ile sağlanmıştır.
Krizin temelinde yatan nedenin statü belirleme kriteri olduğu netleştirilir.

Key Concept

Etabli (Yerleşiklik) Kriteri ve Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi

Hints

1
Lozan Antlaşması'ndaki etabli tanımı için bir milat (tarih) belirlenmiştir.
2
Yunanistan, İstanbul'da daha fazla Rum nüfus kalmasını sağlayacak bir yorumu savunmuştur.
3
30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması tarihi, etabli sayılmak için temel kıstas kabul edilmiştir.

Practice More

1930 Ankara (Ahali) Antlaşması ile etabli sorununun nasıl nihayete erdirildiğini ve bu durumun Balkan Antantı'na giden sürece etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Nüfus Mübadelesi Sorunu (Etabli)

More questions from this topic