Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Dağları

Türkiye'nin kıyı kuşağında yer alan sıradağlar genellikle denizel hava kütlelerinin iç kesimlere sokulmasını engelleyen ve kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı zorlaştıran birer 'engel' niteliği taşır. Ancak bu kuşak üzerindeki bazı dağ kütleleri, jeomorfolojik gelişim süreçleri neticesinde ortalama yükseltilerinin az olması ve kıyı çizgisinden daha geride konumlanmasıyla bu genellemeden ayrılır. Bu durum, söz konusu alanlarda hinterlandın (art bölge) genişlemesine ve ulaşım ağlarının daha kolay tesis edilmesine olanak sağlamıştır.

Bu morfolojik özellikleri sayesinde bulunduğu ilin Karadeniz'in en gelişmiş ticaret ve ulaşım merkezi olmasına doğrudan katkı sağlayan dağ kütlesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Canik DağlarıAnswer
  2. B
    Küre Dağları
  3. C
    Giresun Dağları
  4. D
    Menteşe Dağları
  5. E
    Nur (Amanos) Dağları

Answer

Canik Dağları, ortalama yükseltisinin az olması ve kıyının gerisinde konumlanmasıyla hinterlandın genişlemesini sağlayan temel unsurdur.
Doğru yanıt olan dağ sırası, Orta Karadeniz bölümünde yer alan Canik Dağları'dır. Bu dağlar, Karadeniz kıyı kuşağındaki diğer sıradağların aksine ortalama 15001500 metre gibi düşük bir yükseltiye sahiptir ve kıyı çizgisinden itibaren oldukça geride (güneyde) konumlanmıştır. Bu jeomorfik özellikler, Samsun limanının iç kesimlerle (İç Anadolu) demir yolu ve kara yolu bağının çok daha kolay kurulmasını, nemli hava kütlelerinin daha içeriye sokulmasını ve dolayısıyla hinterlandın bölgedeki diğer şehirlere göre çok daha geniş olmasını sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kıyıya paralel uzanan dağ kuşakları belirlenmelidir.
Karadeniz ve Akdeniz'deki tüm seçenekler (Canik, Küre, Giresun, Nur) ve Ege'deki istisna olan Menteşe Dağları kıyıya paraleldir.
Soruda verilen 'kıyıya paralel olma' ortak bir özelliktir.
2
Dağların yükselti ve kıyıya uzaklık analizi yapılmalıdır.
Küre ve Giresun dağları 2000-3000 metreyi aşan yüksekliğe sahipken ve kıyıya çok yakınken; Canik Dağları yaklaşık 1500 metre civarındadır ve kıyıdan 100-150 km içeridedir.
Yükselti ve mesafe, denizel etkinin içe girmesini ve ulaşım maliyetini belirler.
3
Fiziki özelliklerin ekonomik sonuçları değerlendirilmelidir.
Canik Dağları'nın bu yapısı Samsun'un geniş bir art bölgeye sahip olmasını, Yeşilırmak ve Kızılırmak deltalarının büyümesini ve demir yolu ağının iç kesimlere kolayca ulaşmasını sağlamıştır.
Hinterland genişliği doğrudan dağların morfolojik yapısına bağlıdır.

Key Concept

Dağların morfolojik yapısının (yükselti ve konum) ulaşım ve hinterland üzerindeki etkisi.

Hints

1
Karadeniz'in üç bölümünden hangisinde dağlar daha alçak ve iç kısımdadır?
2
Samsun limanının gelişmesinde en büyük pay sahibi olan doğal faktörü düşünün.
3
Orta Karadeniz bölümünde yer alan ve delta ovalarının (Bafra, Çarşamba) oluşumunu da kolaylaştıran dağ kütlesini hatırlayın.

Practice More

Türkiye'deki dağların uzanış yönünün demir yolu maliyetlerine etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Bölüm bazlı eleme yöntemi kullanılabilir: Batı ve Doğu Karadeniz dağları sarp ve engelleyici iken, Orta Karadeniz dağları (Canik) her zaman ulaşım ve hinterland kolaylığı ile bilinir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question