Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'deki matematik konumuna bağlı olarak, kuzey sektörlü rüzgarlar (Karayel, Yıldız, Poyraz) sıcaklığı düşürürken, güney sektörlü rüzgarlar (Samyeli, Kıble, Lodos) sıcaklığı artırır. Ancak bazı durumlarda yer şekillerinin etkisiyle rüzgarın sıcaklık üzerindeki etkisi bu genel kurala ters düşebilir.

Buna göre, aşağıda verilen hava olaylarından hangisi, rüzgarın sıcaklık üzerindeki etkisinin matematik konum (enlem) faktörüyle açıklanamayacağına bir kanıt oluşturur?

  1. Kış mevsiminde kuzeydoğudan esen Poyraz rüzgarının, Toros Dağları'nı aşarak Akdeniz kıyı kuşağında sıcaklığı aniden artırmasıAnswer
  2. B
    Karayel rüzgarının kış aylarında Balkanlar üzerinden gelerek Trakya ve Marmara genelinde sıcaklığı 0∘C0^{\circ}C'nin altına düşürmesi
  3. C
    Yaz mevsiminde güneydoğu yönünden esen Samyeli'nin (Keşişleme), Güneydoğu Anadolu'da tarım ürünlerinin erken olgunlaşmasına neden olması
  4. D
    Kış aylarında güneybatıdan esen Lodos'un, Batı Anadolu'da karların hızla erimesine ve akarsu debilerinin yükselmesine yol açması
  5. E
    Kuzeyden gelen Yıldız rüzgarının kış mevsiminde Karadeniz üzerinden geçerken nem alarak kıyı boyunca yoğun yağışlara neden olması

Answer

Kuzeydoğu yönlü Poyraz'ın Toros Dağları'nı aşarak Akdeniz kıyılarında sıcaklığı artırması, matematik konuma ters bir durumdur ve fön etkisiyle açıklanır.
Normal şartlarda kuzey sektörlü bir rüzgar olan Poyraz'ın sıcaklığı düşürmesi beklenir (Matematik konum/Enlem etkisi). Ancak Toros Dağları'nı aşıp Akdeniz kıyılarına inerken sürtünmenin etkisiyle ısınması (Fön etkisi), rüzgarın geldiği yönün aksine sıcaklığı artırmasına neden olur. Bu durum, matematik konumun belirlediği genel kuralın yer şekilleri (özel konum) tarafından değiştirildiğinin bir kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Matematik konum kuralını analiz etme
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için kuzeyden gelen (K-Y-P) soğutur, güneyden gelen (S-K-L) ısıtır.
Enlem etkisi rüzgarların karakterini belirleyen temel faktördür.
2
Seçeneklerdeki istisnai durumu saptama
Poyraz kuzeyden gelmesine rağmen Akdeniz kıyısında sıcaklığı artırmıştır.
Rüzgarın bir dağı aşarak alçalırken her 100100 metrede 1∘C1^{\circ}C ısınması (Fön etkisi) yer şekillerine bağlı bir özel konum faktörüdür.

Key Concept

Rüzgarların sıcaklık etkisi: Matematik Konum (Enlem) vs Özel Konum (Fön Etkisi)

Hints

1
'Kayıp Sakal' şifresindeki rüzgarların geliş yönlerini ve enlem etkisini düşünün.

Practice More

Fön rüzgarlarının Rize (mikroklima) ve Iğdır gibi alanlardaki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Rüzgarlar

More questions from this topic