Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de bitki örtüsünün ve orman kuşaklarının dağılışında enlem etkisi (sıcaklık-enlem ilişkisi) temel belirleyicilerden biridir. Ancak bazı durumlarda yükselti, nemlilik, karasallık ve bakı gibi özel konum şartları, enlem etkisini baskılayarak veya tamamen maskeleyerek dağılışın genel coğrafi kurallardan sapmasına neden olur.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi, Türkiye'deki bitki örtüsü dağılışında enlem etkisinin beklentisiyle doğrudan uyumlu bir özellik sergilemektedir?

  1. A
    Kuzeydoğu Anadolu'da (Sarıkamış çevresi) orman üst sınırının, enlemi daha güneyde olan Toros Dağları'na göre daha yüksekte yer alması
  2. Akdeniz kıyı kuşağından Marmara kıyı kuşağına gidildikçe maki üst sınırının yaklaşık 800800 metreden 200200 metreye kadar alçalmasıAnswer
  3. C
    Karadeniz kıyı kuşağında orman alt sınırının deniz seviyesinden başlamasına rağmen, İç Anadolu'da ormanların yaklaşık 12001200 metreden sonra görülmesi
  4. D
    Akdeniz iklim bölgesinde yer alan Amanos Dağları'nın yüksek ve nemli kesimlerinde, normalde daha kuzey enlemlerde görülmesi gereken Kayın ormanlarının bulunması
  5. E
    Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakmayan güney yamaçlarında orman üst sınırının, denize bakan kuzey yamaçlara göre daha yüksek olması

Answer

Akdeniz kıyı kuşağından Marmara kıyı kuşağına gidildikçe maki üst sınırının kademeli olarak alçalması
Bitki örtüsü üst sınırını (maki üst sınırı, orman üst sınırı vb.) belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık enlem etkisine bağlı olarak azaldığı için, maki elemanlarının yetişebileceği en yüksek sınır da Akdeniz'den Marmara'ya doğru düzenli olarak alçalır. Bu durum, matematik konumun (enlemin) bitki örtüsü üzerindeki doğrudan yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Enlem ve sıcaklık arasındaki genel ilişkiyi tanımla.
Ekvatordan kutuplara (Güneyden Kuzeye) gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklık azalır.
Bitki örtüsü üst sınırı sıcaklığa bağlıdır; sıcaklık azaldıkça üst sınır alçalır.
2
Verilen seçeneklerdeki 'aykırı' durumları analiz et.
Sarıkamış'ta (Kuzey) sınırın Toroslar'dan (Güney) yüksek olması enlemle çelişir (Karasallık etkisidir). Amanos'taki Kayınlar relikt bir durumdur.
Özel konum şartları (karasallık, yükselti, nem) enlem etkisinin önüne geçebilir.
3
Enlem etkisinin bozulmadan devam ettiği seçeneği belirle.
Akdeniz (36−37°36-37° K) ile Marmara (40−41°40-41° K) arasındaki maki üst sınırı farkı (800800 m →\rightarrow 200200 m).
Kuzeye gidildikçe azalan sıcaklık, maki elemanlarının yaşam alanını deniz seviyesine daha yakın olmaya zorlamıştır; bu doğrudan enlem etkisidir.

Key Concept

Enlem Etkisi ve Bitki Kuşakları Üst Sınırı

Hints

1
Bitki örtüsü 'alt sınırı' nemliliğe, 'üst sınırı' ise sıcaklığa (enleme) bağlıdır.
2
Enlem etkisi, bir özelliğin güneyden kuzeye doğru düzenli bir artış veya azalış göstermesini gerektirir.
3
Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu yer Toroslar değil, karasallık nedeniyle Sarıkamış'tır; bu enleme aykırı bir durumdur.

Practice More

Psödomaki ve Antropojen Step oluşumları arasındaki farkları ve bunların hangi bölgelerde orman tahribatıyla oluştuğunu inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

More questions from this topic