Türkiye'deki ovaların oluşumu; tektonizma, epirojenez ve Kuvaterner dönemindeki iklimsel değişimlerin bir sentezidir. Ancak bazı ovalar, bulundukları bölgenin jeolojik yapısı, drenaj özellikleri ve kaide seviyesine olan konumları nedeniyle 'atipik' jeomorfolojik ve risk karakteristikleri sergiler. Örneğin; bir ova tektonik bir graben içerisinde yer almasına rağmen, taban seviyesine yakınlığı nedeniyle bir delta ovası gibi davranarak sismik riskini artırabilir ya da yüksek bir platoda yer almasına rağmen eski bir göl tabanı özelliği taşıyabilir.
Buna göre, aşağıda verilen ova ve oluşum/karakteristik eşleştirmelerinden hangisi, ovanın morfolojik yapısı ve risk profili dikkate alındığında yanlış bir genellemedir?
- AKonya Ovası - Tektonik bir çöküntü havzası üzerine yerleşmiş eski bir göl tabanı dolgusudur; yer altı suyunun aşırı kullanımı sonucu obruk oluşum riski en yüksek olan sahadır.
- BAdapazarı Ovası - Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alan bir taban seviyesi ovasıdır; gevşek alüvyon dolgusu nedeniyle deprem anında zemin sıvılaşması riski çok yüksektir.
- CIğdır Ovası - Doğu Anadolu'da çevresine göre oldukça alçakta yer alan bir tektonik çukurdur; sahip olduğu yükselti ve konum avantajıyla pamuk gibi ürünlerin yetiştiği bir mikroklima alanıdır.
- DErgene Ovası - Yıldız Dağları ile Kuzey Anadolu Dağları arasında kalan bir kenar çukurudur (marjinal havza); akış hızı düşük akarsuların biriktirdiği geniş ve derin bir tortullanma alanıdır.
- Antalya Ovası - Akarsuların taşıdığı bol miktardaki alüvyonun deniz içinde birikmesiyle oluşmuş tipik bir delta ovasıdır; kıta sahanlığının dar olması ovanın gelişimini hızlandırmıştır.Answer
Answer
Antalya Ovası'nın bir delta ovası olduğu ve kıta sahanlığının dar olmasının oluşumu hızlandırdığı yönündeki bilgi yanlıştır.
Antalya Ovası, akarsu biriktirmesiyle oluşan bir delta değil; yer altı sularındaki kalsiyum karbonatın çökelmesiyle oluşan traverten basamakları ve karstik süreçlerle şekillenmiş bir ovadır. Ayrıca coğrafi bir kural olarak, kıta sahanlığının dar olması (denizin aniden derinleşmesi) delta oluşumunu hızlandırmaz, aksine imkansız hale getirir veya zorlaştırır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Delta Oluşum Şartları ve Türkiye Ovalarının Jeomorfolojik Kökenleri
Hints
1
Bir ovanın kıyıda olması onun mutlaka delta olduğu anlamına gelmez; oluşumundaki litolojik yapıya (kayaç türüne) dikkat edin.
2
Delta oluşumu için denizin sığ olması gerekir. Kıta sahanlığı 'dar' demek, denizin hemen derinleşmesi demektir.
3
Antalya'nın şehir merkezi altındaki falezleri düşünün; bu falezler traverten tabakalarıdır. Delta ovalarında falez görülmesi beklenmez.
Practice More
Türkiye'deki diğer 'taban seviyesi ovaları' (Bursa, Aydın vb.) ile delta ovalarının ayrımını çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s