Question

Difficulty: Medium"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve idari yazışmalarda dil bilgisi kurallarına uyulması, kurumsal ciddiyetin ve profesyonelliğin bir gereğidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Kurulun son kararında da belirtildiği üzere, terfi işlemleri liyakat esasına göre ve şeffaf bir biçimde yürütülecektir.
  2. B
    Geçen yılki istatistiklerle bu yılki verileri karşılaştırdınız mı ki böyle kesin bir yargıya varabiliyorsunuz?
  3. C
    Arşivdeki dosyaların tasnif edilmesi bitti de mi dijital sisteme geçiş aşamasına gelindiğini duyurdunuz?
  4. Bölge müdürlüğündeki toplantı öyle verimli geçtide herkes kurumun geleceğine dair büyük bir umutla ayrıldı.Answer
  5. E
    Mademki evraklar henüz eksik, o hâlde başvuruyu bugün kabul etmemiz yürürlükteki mevzuata aykırı olacaktır.

Answer

Bölge müdürlüğündeki toplantı ile ilgili cümlede yer alan 'geçtide' ifadesi yanlıştır; doğrusu 'geçti de' olmalıdır.
Hatalı kullanımın bulunduğu seçenekteki 'geçtide' kelimesi birleşik yazılmıştır ve 'te' formuna dönüştürülmüştür. Oysa bu cümledeki 'de' bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' kendinden önceki kelimeyle birleşmez ve ünsüz benzeşmesi kuralına girerek 'te/ta' olmaz. Doğru yazımı 'geçti de' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını görevlerine göre sınıflandırın.
Bağlaçlar (ayrı), ekler (bitişik) ve soru ekleri (ayrı) tespit edilir.
Yazım kuralları kelimenin veya ekin cümledeki işlevine göre değişir.
2
Hata içeren cümledeki 'de' yapısını 'çıkarma testi' ile kontrol edin.
'Geçti' kelimesinden sonra gelen 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır: 'Toplantı verimli geçti, herkes...'
Anlam bozulmuyorsa bu yapı bir bağlaçtır.
3
Bağlaç olan 'de'nin yazım kurallarını (ayrı yazılma ve sertleşmeme) uygulayın.
Bağlaç olan 'de', 'geçti' kelimesinden ayrı yazılmalı ve asla 'te' şekline dönüşmemelidir.
Türkçede bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' biçimi yoktur.

Key Concept

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma eki olan '-de/-da'nın ayrımı

Hints

1
Bağlaç olan 'de'yi cümleden çıkardığınızda anlamın bozulup bozulmadığına bakın.
2
Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te' veya 'ta' şeklinde yazılamayacağını hatırlayın.
3
Fiillerden sonra gelen 'de' genellikle bağlaçtır; 'geçti' bir fiil olduğuna göre peşinden gelen 'de' nasıl yazılmalıdır?

Practice More

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kodlamasını tekrar ederek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' çokluk ekini getirin. Eğer 'yılkiler' veya 'arşivdekiler' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa o '-ki' bir ektir ve bitişik yazılmalıdır. Eğer 'öylekiler' veya 'açıklandı mı kiler' gibi anlamsız bir yapı oluşuyorsa o 'ki' bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question