Examkin

Question

Difficulty: HardParaleller ve Enlem Etkileri

Türkiye sınırları içerisinde, aynı boylam üzerinde yer alan XX ve YY merkezleri ile ilgili şu gözlemler yapılmıştır:

- 2121 Haziran tarihinde XX merkezindeki gündüz süresi YY merkezinden daha uzundur.
- XX merkezinde güneşin doğuş ve batış anının izlendiği süre (alacakaranlık), YY merkezinden daha fazladır.
- Her iki merkezde de yerel saat yıl boyunca aynıdır.

Buna göre, XX ve YY merkezleri ile ilgili ulaşılan aşağıdaki sonuçlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    XX merkezi YY merkezine göre Ekvator hattına daha yakın bir konumda yer almaktadır.
  2. YY merkezinde dünyanın kendi ekseni etrafındaki çizgisel dönüş hızı XX merkezinden daha fazladır.Answer
  3. C
    XX merkezinde yerçekimi ivmesi, dünyanın şekli nedeniyle YY merkezinden daha az ölçülmektedir.
  4. D
    YY merkezinde yıl içindeki gece ve gündüz süreleri arasındaki fark XX merkezinden daha fazladır.
  5. E
    XX merkezinde kış mevsimi sıcaklık ortalaması, matematik konum nedeniyle YY merkezinden kesinlikle daha düşüktür.

Answer

Güneyde yer alan merkezde çizgisel dönüş hızının daha fazla olduğu yargısı kesinlikle doğrudur.
Verilen bilgiler ışığında XX merkezinin daha kuzeyde (kutuplara yakın), YY merkezinin ise daha güneyde (Ekvator'a yakın) olduğu sonucuna varılır. Çizgisel dönüş hızı Ekvator'dan kutuplara doğru azaldığı için, Ekvator'a daha yakın olan merkezde hızın daha fazla olması coğrafi bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Gündüz süresi ve alacakaranlık süresini analiz etme
XX merkezinin YY merkezinden daha kuzeyde olduğu belirlenir.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar; ayrıca alacakaranlık (grup ve tan) süresi çizgisel hızın azalmasına bağlı olarak kutuplara yakın olan yerlerde daha uzundur.
2
Çizgisel hız kuralını uygulama
YY merkezinin çizgisel hızı XX'den büyüktür.
Dünya'nın küresel şekli nedeniyle çizgisel hız Ekvator'da en yüksek, kutuplarda ise en düşüktür. Güneyde olan (YY) Ekvator'a daha yakındır.
3
Özel konum ve matematik konum ayrımını kontrol etme
Sıcaklık gibi unsurların kesinlik taşımadığı anlaşılır.
Enlem sıcaklığı etkilese de, Türkiye gibi yer şekilleri çeşitlilik gösteren bir ülkede yükselti ve denizellik etkisi enlem kuralını bozabilir.

Key Concept

Enlem Etkileri (Çizgisel Hız, Alacakaranlık ve Gündüz Süresi)

Hints

1
Haziran ayında Türkiye'de hangi yöne gidildikçe gündüzlerin uzadığını hatırlayın.
2
Güneşin doğuş ve batış hızı (çizgisel hız) ile alacakaranlık süresi ters orantılıdır.
3
Ekvator'dan kutuplara gidildikçe çizgisel hız azalır, yerçekimi artar ve gece-gündüz farkı açılır.

Practice More

Türkiye'nin özel konumunun enlem-sıcaklık ilişkisini bozduğu örnekleri (Samsun-Ankara, İzmir-Van karşılaştırmaları gibi) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Paraleller ve Enlem Etkileri

More questions from this topic