Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de yaz mevsiminde en yüksek sıcaklık değerleri, enlemi daha güneyde olmasına rağmen Akdeniz kıyılarında değil, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (Şanlıurfa, Mardin çevresi) ölçülmektedir.

Şanlıurfa'nın yaz sıcaklık ortalamasının Mersin'den daha yüksek olması;

I. Karasallık şiddeti
II. Enlem etkisi
III. Basra alçak basıncı ve Samyeli rüzgarı

faktörlerinden hangileriyle açıklanabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. I ve IIIAnswer
  5. E
    I, II ve III

Answer

Şanlıurfa'nın yaz mevsiminde Mersin'den daha sıcak olması karasallık şiddeti ile Basra alçak basıncı ve Samyeli rüzgarının etkisiyle açıklanır.
Şanlıurfa ve Mersin benzer enlemlerde yer almasına rağmen (hatta Mersin bir miktar daha güneydedir), Şanlıurfa'nın yazın daha sıcak olması özel konum şartlarıyla ilgilidir. Şanlıurfa'da nem oranının düşük olması (karasallık) ısınmayı hızlandırırken, güneyden gelen Basra kökenli sıcak hava akımları ve Samyeli rüzgarı sıcaklığı Akdeniz kıyılarının üzerine çıkarır.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin enlem konumlarını karşılaştırın.
Mersin yaklaşık 36.836.8^\circ K, Şanlıurfa ise yaklaşık 37.137.1^\circ K enlemindedir. Mersin daha güneydedir.
Enlem etkisine göre daha güneydeki Mersin'in daha sıcak olması beklenirdi, ancak durum tam tersidir.
2
Özel konum şartlarını (denizellik/karasallık) analiz edin.
Mersin deniz kıyısında olduğu için nemlilik fazladır ve aşırı ısınma engellenir. Şanlıurfa ise karasal bir yapıdadır.
Karasallık, yazın ısınmanın daha şiddetli ve hızlı gerçekleşmesine neden olur.
3
Bölgeyi etkileyen hava kütlelerini ve rüzgarları inceleyin.
Güneydoğu Anadolu, yazın Basra alçak basıncının etkisiyle güneyden (çöl üzerinden) gelen Samyeli (Keşişleme) rüzgarlarına açıktır.
Bu sıcak hava dalgası bölgedeki buharlaşmayı ve sıcaklığı ekstrem seviyelere taşır.

Key Concept

Türkiye'de sıcaklık dağılışı üzerinde özel konum (karasallık, basınç merkezleri) faktörlerinin matematik konumun (enlem) önüne geçebilmesi.

Alternative Method

Eğer seçeneklerde 'Denizellik' olsaydı, Mersin'in neden daha serin (veya daha az sıcak) kaldığını açıklamak için kullanılabilirdi.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question