Question

Difficulty: MediumDevlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nde merkezi otoritenin taşradaki temsilcileri olan beylerbeyi, sancakbeyi ve kadı gibi görevlilerin halka yönelik kanun dışı uygulamalarını önlemek; halkın haklarını koruyarak adaleti tesis etmek amacıyla padişah tarafından doğrudan yayımlanan belgelere ne ad verilir?

  1. A
    Ferman
  2. B
    Berat
  3. AdaletnameAnswer
  4. D
    Hatt-ı Hümayun
  5. E
    Kanunname

Answer

Adaletname, yöneticilerin suistimallerine karşı halkın haklarını koruyan padişah belgesidir.
Adaletname, Osmanlı yönetim anlayışında 'hakkaniyet çemberi'nin bir parçası olarak, reayanın (halkın) yöneticilerin keyfi uygulamalarına karşı korunmasını sağlayan ve doğrudan padişah tarafından çıkarılan hukuki bir belgedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar kelimeleri analiz et.
Halkın korunması, yönetici baskısının önlenmesi ve adaletin tesisi vurgulanmıştır.
Soruda genel bir emir değil, spesifik bir koruma belgesi sorulmaktadır.
2
Osmanlı yazışma türlerini karşılaştır.
Ferman emir, berat atama, adaletname ise hak koruma belgesidir.
Belge türlerinin işlevlerini ayırt etmek doğru cevaba ulaştırır.
3
Terimsel karşılığı doğrula.
Padişahın adalet sağlama yetkisinin bir yansıması olan belge Adaletname'dir.
Merkez teşkilatında padişahın yargı ve denetim yetkisini nasıl kullandığını anlamak esastır.

Key Concept

Adaletname (Halkın haklarını koruyan beyanname)

Hints

1
Bu belge, taşradaki idarecilerin (paşaların, kadıların) yetkilerini kötüye kullanmasını engeller.
2
İsmi, devletin temel direği olan 'adalet' kavramından türetilmiştir.
3
Padişahın halkın şikayetleri üzerine çıkardığı ve 'haksızlıkları giderin' dediği belgedir.

Practice More

Nişancı'nın görevlerini inceleyerek bu belgelerin hazırlanış sürecindeki rolünü öğrenin.

Alternative Method

Padişahın 'adalet' dağıtma yetkisini (yasama-yürütme-yargı bileşimi) halkı korumak için kullandığı özel bir araç olarak düşünebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question