Question

Difficulty: MediumHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bir uyuşmazlığın çözümü için ilgili kanun metinlerinde herhangi bir düzenleme bulunmadığını tespit eden bir hâkim, bu durumda öncelikle örf ve âdet hukukuna başvurmuş ancak orada da somut olaya uygulanacak bir kural bulamamıştır.

Medeni Kanun hükümleri dikkate alındığında, hâkimin karşılaştığı bu boşluk türü ve uyuşmazlığın çözümü için izlemesi gereken yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Ortada bir hukuk boşluğu vardır ve hâkim kanun koyucu gibi hareket ederek kendisi bir kural yaratmalıdır.Answer
  2. B
    Bu durum bir kanun boşluğudur ve hâkim uyuşmazlığı çözmek için takdir yetkisini kullanmalıdır.
  3. C
    Hâkim bir kural içi boşluk ile karşı karşıyadır ve kıyas yoluna giderek uyuşmazlığı karara bağlamalıdır.
  4. D
    Yazılı ve yazısız kaynaklarda hüküm bulunmaması durumunda hâkim, davanın usulden reddine karar vermelidir.
  5. E
    Hâkim örtülü bir boşlukla karşı karşıyadır ve mevcut kuralları daraltıcı bir yorumla olaya uygulamalıdır.

Answer

Hâkimin karşılaştığı durum bir 'hukuk boşluğu'dur ve bu durumda hâkim kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratmalıdır.
Türk hukuk sisteminde hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanacak yazılı (kanun) ve yazısız (örf-âdet) bir kural bulamazsa 'hukuk boşluğu' ile karşı karşıyadır. Bu durumda Medeni Kanun'un 1. maddesi uyarınca hâkimin kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı kaynakların kontrolü
Hâkim uyuşmazlık hakkında kanunda (yazılı kaynak) hüküm bulamamıştır. Bu durum bir 'kanun boşluğu'dur.
Hukukun uygulanmasında ilk durak yazılı kaynaklardır.
2
Yazısız kaynakların (Örf ve Âdet Hukuku) kontrolü
Hâkim yazısız kaynaklarda da hüküm bulamamıştır.
Yazılı kaynakta hüküm yoksa yazısız kaynaklara bakılır.
3
Boşluk türünün belirlenmesi
Hem yazılı hem yazısız kaynakta hüküm bulunmaması 'hukuk boşluğu' olarak tanımlanır.
Hukuk sistemi bir bütün olarak cevap veremediğinde ortaya çıkar.
4
Hâkimin rolünün belirlenmesi
Hâkim, Medeni Kanun m. 1 uyarınca kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir (Hukuk yaratma).
Hâkimin davayı reddetme hakkı yoktur, boşluğu doldurmakla yükümlüdür.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Hints

1
Yazılı kaynaklarda (kanunda) hüküm olmaması 'kanun boşluğu'dur. Peki yazısız kaynakta da yoksa ne olur?
2
Hukuk boşluğu durumunda hâkimin yetkisi 'takdir yetkisi' mi yoksa 'hukuk yaratma' mıdır?
3
Medeni Kanun'un 1. maddesine göre, yazılı ve yazısız kaynaklarda hüküm yoksa hâkim kendisini kanun koyucu yerine koyar.

Practice More

Kural içi boşluk ile takdir yetkisi arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question