Türkiye'nin indirgenmiş sıcaklık haritaları incelendiğinde; Ocak ayında en sıcak yerlerin Akdeniz kıyıları olduğu ve bu durumun enlem etkisiyle açıklandığı görülür. Ancak Temmuz ayı indirgenmiş izoterm haritasında, en yüksek sıcaklıkların aynı enlemdeki Akdeniz kıyıları yerine Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde (Mardin-Şanlıurfa çevresi) yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Temmuz ayında Güneydoğu Anadolu'da sıcaklık değerlerinin Akdeniz kıyılarından daha yüksek olmasında etkili olan temel süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- Karasallığın şiddetli olması ve nem azlığına bağlı olarak karaların hızlı ısınması ile Basra termik alçak basıncının bölgeye taşıdığı sıcak hava akımları.Answer
- Bİndirgenmiş haritalarda yükselti faktörü elendiği için, Güneydoğu Anadolu'nun deniz seviyesine yakın olan geniş düzlüklerinin Akdeniz kıyılarına göre daha fazla güneş enerjisi soğurması.
- CBölgenin Akdeniz kıyı kuşağına göre daha güney enlemlerde yer alması ve yıl boyunca güneş ışınlarını daha dik açıyla alması.
- DAkdeniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin Toros Dağları'nı aşarken fön etkisiyle ısınarak bölgeye ulaşması ve bölgedeki nemliliği artırması.
- ESibirya termik yüksek basıncının yaz mevsiminde bölge üzerinde yarattığı alçalıcı hava hareketlerinin adyabatik ısınmaya yol açması.
Answer
Temmuz ayında Güneydoğu Anadolu'daki sıcaklık fazlalığı, karasallık şiddeti, nem eksikliği ve Basra termik alçak basıncıyla gelen sıcak hava akımlarının birleşimiyle açıklanır.
Temmuz ayında Güneydoğu Anadolu'nun Türkiye'nin en sıcak bölgesi olması, enlem etkisiyle açıklanamaz (çünkü daha güneydeki Akdeniz kıyıları daha serindir). Bu durumun temel sebebi karasallıktır; nemin az olduğu iç kesimler yazın çok daha hızlı ısınır. Ayrıca bölgenin güneyden gelen Basra termik alçak basıncı ve Samyeli (Keşişleme) rüzgarları gibi sıcak hava dalgalarına açık olması, sıcaklığı Akdeniz kıyılarındaki nemli ve denizel havanın üzerine çıkarır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İndirgenmiş Sıcaklık ve Karasallık-Denizellik Etkisi
Hints
1
İndirgenmiş haritalarda yükseltinin (dağlar, platolar vb.) sıcaklık üzerindeki etkisinin tamamen 'yok sayıldığını' unutmayın.
2
Temmuz ayında karaların denizlerden daha hızlı ısınması (karasallık) ve güneydoğudan gelen çöl etkili basınç merkezlerini düşünün.
3
Enlem kuralına göre güneyin daha sıcak olması gerekirken, neden daha kuzeydeki bir bölge (Güneydoğu), daha güneydeki bir kıyıdan (Hatay) daha sıcaktır? Cevap nem azlığı ve Basra etkisidir.
Practice More
İndirgenmiş Ocak ayı haritasında Erzurum-Kars'ın en soğuk yer olmasının hem enlem hem karasallıkla nasıl açıklandığını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s