Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin sahip olduğu göreceli (özel) konum özellikleri; yer şekilleri, yükselti ve denizellik-karasallık gibi faktörlerin etkisiyle mutlak konumun (enlem) sıcaklık üzerindeki genel etkisini bazı durumlarda değiştirmekte, hatta bu etkiyle tamamen çelişen sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Coğrafya literatüründe bu durum "enleme ters düşen durumlar" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli konumunun, mutlak konumun sıcaklık üzerindeki etkisini geçersiz kıldığına bir kanıt olarak gösterilebilir?

  1. Kış mevsiminde kıyı kesimindeki Rize'nin sıcaklık ortalamasının, enlem olarak daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek olmasıAnswer
  2. B
    Toros Dağları'nın güney yamaçlarında kalıcı kar sınırının kuzey yamaçlarına göre daha yüksekte olması
  3. C
    Ege Bölgesi'nde denizel iklim özelliklerinin dağların uzanış doğrultusu nedeniyle iç kesimlere kadar ulaşabilmesi
  4. D
    Erzurum-Kars platosunda fiziksel (mekanik) çözülmenin kıyı kesimlere göre daha şiddetli görülmesi
  5. E
    Akdeniz'in deniz suyu tuzluluk oranının Marmara Denizi'nden daha fazla olması

Answer

Kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Rize'nin, daha güneydeki Şanlıurfa'dan daha sıcak olması durumu, göreceli konumun mutlak konumu geçersiz kıldığı bir örnektir.
Mutlak konuma göre Şanlıurfa'nın kışın Rize'den daha sıcak olması gerekirken, Rize'nin denizellik ve Kuzey Anadolu Dağları'nın koruyucu etkisi gibi göreceli konum faktörleri nedeniyle daha ılık olması, enlem etkisinin geçersiz kılındığını kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak konum (enlem) kuralını hatırla
Normal şartlarda Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenir.
Enlem etkisi nedeniyle güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.
2
Verilen merkezlerin enlem derecelerini karşılaştır
Rize yaklaşık 41∘41^\circ kuzey, Şanlıurfa ise yaklaşık 37∘37^\circ kuzey enlemindedir.
Şanlıurfa enlem gereği daha güneydedir ve kışın daha sıcak olması beklenir.
3
Göreceli konum faktörlerini analiz et
Kışın Rize denizel etki ve nem sayesinde 6−7∘C6-7^\circ C civarında kalırken, Şanlıurfa şiddetli karasallık nedeniyle 5∘C5^\circ C'nin altına düşebilir.
Denizellik ve dağların kuzeyden gelen soğuk havayı bir miktar engellemesi Rize'yi ılık tutar.
4
Enlem ile çelişki durumunu saptan
Kuzeydeki bir merkezin (Rize) güneydeki bir merkezden (Şanlıurfa) daha sıcak olması "enleme ters" bir durumdur.
Göreceli konumun etkisi, mutlak konumun etkisini baskılamıştır.

Key Concept

Enleme Ters Düşen Durumlar

Hints

1
Enlem kuralına göre güney merkezlerin daha sıcak olması gerekir. Bu kuralın dışına çıkan bir örnek arayın.
2
Rize ve Şanlıurfa'nın konumlarını ve kış mevsimindeki sıcaklıklarını düşünün. Hangisi deniz kıyısındadır?
3
Denizellik ve nem, kışın bir yerin aşırı soğumasını engeller. Karadeniz kıyısındaki bir yer, karasal olan Güneydoğu Anadolu'dan kışın daha sıcak olabilir.

Practice More

Türkiye'de Batıdan Doğuya doğru sıcaklığın azalmasının neden enlemle değil de özel konumla açıklandığını tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic