Question

Difficulty: Very hard"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Modern kamu yönetiminde 'hukuki belirlilik' ilkesi, vatandaşların idarenin eylem ve işlemlerini önceden öngörebilmesini ifade eder. Bu ilkenin bir gereği olarak, hazırlanan mevzuat metinlerinde ve resmî yazışmalarda 'de', 'ki' ve 'mi' gibi yapıların kullanımı, metnin bağlamını ve hukuki etkisini doğrudan belirleyen unsurlar arasındadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Mademki liyakat ve kariyer ilkeleri kamu personel rejiminin temelini oluşturmaktadır, o hâlde mülakat süreçlerinin de bu ilkelerle tam bir uyum içerisinde olması beklenir.
  2. B
    İdare mahkemesinin tesis ettiği iptal kararı, ilgili kurumdaki hiyerarşik yapı üzerinde öyle bir etki yarattı ki benzer durumdaki diğer personelin de umudu arttı.
  3. C
    Oysaki denetim raporlarında belirtilen aksaklıkların giderilmesi noktasında Hukuk Müşavirliği tarafından sunulan görüşlerin dikkate alınması, idari riskleri asgariye indirebilirdi.
  4. Danıştay, yerel mahkemenin verdiği yürütmeyi durdurma kararını hukuka uygun bularak onasada, kararın gerekçesindeki bazı ifadeler hukuk doktrininde tartışılmaya devam etmektedir.Answer
  5. E
    Söz konusu disiplin cezasına karşı yargı yoluna başvurulup başvurulmayacağı hususu, personelin özlük hakları kadar kurumun çalışma barışını da yakından ilgilendirmekte midir?

Answer

D seçeneğinde yer alan 'onasada' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'onasa da' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'onasada' ifadesi hatalıdır. 'Ona-' fiili üzerine gelen '-sa' şart kipinden sonra gelen 'da', dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır. Özellikle fiil çekimlerinden sonra gelen bu yapıların bitişik yazılması sık yapılan bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki 'de/da' ekinin işlevini belirleyin.
'onasada' kelimesindeki 'da', 'ona-sa' fiiline (şart kipi) gelmiştir.
Fiillerden sonra gelen 'de/da' ekleri her zaman bağlaç görevindedir.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralını uygulayın.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
Bulunma hal eki olan '-de/-da' sadece isim soylu sözcüklere bitişik yazılır, fiillere bu ek gelemez.
3
Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış 'ki' kullanımlarını kontrol edin.
'Mademki' ve 'Oysaki' kelimeleri doğru yazılmıştır.
SOMBHAÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) kuralına göre bu kelimelerdeki 'ki' bitişik yazılır.

Key Concept

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin yazımı ile kalıplaşmış birleşik yapılar.

Hints

1
Cümlelerdeki fiillere dikkat edin; fiilden hemen sonra gelen 'de' veya 'ki' her zaman bağlaçtır.
2
'SOMBHAÇEM' kısaltmasını hatırlayın: Hangi sözcüklerdeki 'ki' bağlacı istisnai olarak bitişik yazılıyordu?
3
'Onasa da' ifadesi bir fiil çekimidir. Fiiller bulunma hal eki alamazlar, bu yüzden oradaki 'da' mutlaka bağlaç olmalı ve ayrı yazılmalıdır.

Practice More

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleden çıkarma yöntemini kullanabilir, ancak fiil soylu sözcüklerde bu yönteme gerek kalmadan doğrudan 'ayrı yazılmalı' diyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question