Kazım Karabekir Paşa komutasındaki . Kolordu'nun askeri başarısı sonucu Aralık tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi zaferidir. Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul etmiş ve Misak-ı Milli'nin bir kısmını resmen tanımıştır. Ancak antlaşmanın imzalanmasını takip eden günlerde bölgedeki siyasi yapının değişmesi, bu metnin hukuki süreci üzerinde etkili olmuştur. Gümrü Antlaşması ve sonuçları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi tarihsel gerçeklerle *uyuşmamaktadır*?
- Antlaşma metni, her iki devletin meclisleri tarafından resmi olarak onaylanıp yürürlüğe girerek Doğu Anadolu'daki sınırları kalıcı ve değişmez hale getirmiştir.Answer
- BAntlaşma metninde ilk kez "Türkiye" ifadesinin kullanılması, yeni Türk devletinin uluslararası bir belgede resmi adıyla tanınmasını sağlamıştır.
- CErmenistan'ın Sevr Antlaşması'nı geçersiz sayması, İtilaf Devletleri'nin Doğu Anadolu üzerindeki planlarının bir devlet tarafından reddedildiği ilk hukuki örnektir.
- DKazanılan askeri ve diplomatik başarı, halkın TBMM'ye olan güvenini pekiştirmiş ve Doğu'daki birliklerin bir kısmının Batı Cephesi'ne kaydırılmasına olanak tanımıştır.
Answer
Antlaşmanın her iki tarafça onaylanarak sınırları kesin ve değişmez hale getirdiği ifadesi yanlıştır; zira Ermenistan'daki rejim değişikliği onay sürecini kesmiş ve nihai sınırlar Kars Antlaşması ile çizilmiştir.
Gümrü Antlaşması imzalandıktan hemen sonra Ermenistan'da Taşnak yönetimi devrilmiş ve yerine Sovyet yönetimi gelmiştir. Bu durum, antlaşmanın Ermenistan meclisi tarafından onaylanmasını engellemiştir. Ayrıca Türkiye'nin Doğu sınırı Gümrü ile değil, daha sonra imzalanan Moskova ve özellikle Kars Antlaşması ile son şeklini almıştır. Bu nedenle antlaşmanın 'kalıcı ve değişmez' sınırları çizdiği ifadesi tarihsel olarak hatalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Gümrü Antlaşması'nın Hukuki Statüsü ve Doğu Sınırının Aşamalı Kesinleşmesi
Hints
1
Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasından hemen sonra Ermenistan'da rejim değişikliği olduğunu hatırlayın.
2
Doğu sınırımızı kesinleştiren antlaşmaların (Gümrü, Moskova, Kars) kronolojik sırasına ve farklarına odaklanın.
3
Gümrü imzalanmış olsa da, Ermenistan'ın Sovyet Rusya kontrolüne girmesi nedeniyle onay süreci tamamlanamamış ve yerini yeni görüşmelere bırakmıştır.
Practice More
Doğu sınırının kesinleşme sürecindeki Moskova ve Kars antlaşmalarının Gümrü'den farklarını inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Kronolojik analiz yöntemi: 1920 Gümrü (İmza) -> 1921 Moskova (Gelişme) -> 1921 Kars (Kesinleşme) sıralamasını kullanarak Gümrü'nün 'nihai' olmadığını bulabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s