Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Nem ve Yağış

Hava kütlelerinin dikey yönlü hareketleri; bünyelerindeki mutlak, maksimum ve bağıl nem dengelerini doğrudan etkileyerek yağış oluşum sürecini belirler. Türkiye'nin yer şekilleri ve hakim rüzgar yönleri göz önüne alındığında; Doğu Karadeniz Dağları'nın kuzey yamacı boyunca yükselen ve zirveyi aşarak güney yamacı (Kelkit-Çoruh vadisi yönü) boyunca alçalan bir hava kütlesinin nem özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kuzey yamacı boyunca yükselen hava kütlesinin mutlak nem miktarı artarken, maksimum nemi ve bağıl nemi yükseltiyle ters orantılı olarak azalır.
  2. B
    Güney yamacında alçalmaya başlayan hava kütlesinde sıcaklık her 100100 metrede 0,5∘C0,5^{\circ}C artar ve bu durum havanın bağıl nem oranının yükselmesine neden olur.
  3. C
    Kuzey yamacında yükselen hava kütlesinde sıcaklığın düşmesine bağlı olarak nem açığı artarken, güney yamacında havanın doymuşluk seviyesine ulaştığı gözlemlenir.
  4. Kuzey yamacı boyunca yükselen hava kütlesinde mutlak nem ve bağıl nem değerleri birbirine yaklaşırken, güney yamacında alçalan havada maksimum nemin artmasına bağlı olarak nem açığı büyür.Answer
  5. E
    Zirveyi aşan hava kütlesinin mutlak nem miktarı, güney yamacındaki fön etkisiyle birlikte maksimum nem kapasitesini geçerek yamaç boyunca şiddetli yağış bırakır.

Answer

Kuzey yamacı boyunca yükselen hava kütlesinde mutlak nem ve bağıl nem değerleri birbirine yaklaşırken, güney yamacında alçalan havada maksimum nemin artmasına bağlı olarak nem açığı büyür.
Kuzey yamacında yükselen hava kütlesi soğuduğu için havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) azalır. Bu durum mevcut nemin (mutlak nem) havanın kapasitesine oranını (bağıl nem) artırarak ikisi arasındaki farkın (nem açığı) kapanmasına yol açar. Güney yamacında ise hava alçaldıkça ısınır; sıcaklık artışı maksimum nemi hızla yükseltir. Mutlak nem aynı kalsa dahi, kapasite arttığı için aradaki fark (nem açığı) büyür ve hava kurur.

Step-by-Step Solution

1
Kuzey yamacındaki yükselme sürecini analiz etme
Hava kütlesi yükseldikçe her 200200 metrede 1∘C1^{\circ}C (yağışlıysa daha az) soğur.
Yükselen hava kütlesinin genişleyerek enerji kaybetmesi adiyabatik soğumaya neden olur.
2
Soğumanın nem parametreleri üzerindeki etkisini belirleme
Sıcaklık düştüğü için maksimum nem (havanın nem taşıma kapasitesi) azalır; bu durum bağıl nemi artırır ve nem açığını kapatır.
Maksimum nem ile sıcaklık doğru orantılı, bağıl nem ile ters orantılıdır.
3
Güney yamacındaki alçalma (Fön) sürecini analiz etme
Zirveyi aşan hava kütlesi güney yamacında alçalırken her 100100 metrede yaklaşık 1∘C1^{\circ}C ısınır.
Alçalan havanın sürtünme ve sıkışma etkisiyle ısınması fön karakteri kazanmasına neden olur.
4
Isınmanın nem parametreleri üzerindeki nihai etkisini belirleme
Sıcaklık arttığı için maksimum nem hızla artar, mutlak nem sabit kalsa bile nem açığı büyür ve hava kuraklaşır.
Kapasite (maksimum nem) arttıkça mevcut nemin bu kapasiteyi doldurma oranı düşer.

Key Concept

Hava kütlelerinin dikey hareketine bağlı olarak sıcaklık ve nem parametreleri (maksimum nem, bağıl nem, nem açığı) arasındaki dinamik ilişki.

Hints

1
Sıcaklık azaldığında havanın nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) nasıl değiştiğini düşünün.
2
Fön rüzgarı etkisindeki bir hava kütlesinin neden her zaman kurutucu etki yaptığını ve bağıl nemi neden düşürdüğünü analiz edin.
3
Nem açığı, maksimum nem ile mutlak nem arasındaki farktır. Alçalan havada sıcaklık arttığına göre bu farkın nasıl değişeceğine odaklanın.

Practice More

Türkiye'de kış mevsiminde Sibirya Yüksek Basıncı'nın Doğu Anadolu'daki nem açığı ve ayaz oluşumu üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Bağıl nem formülünü (Mutlak NemMaksimum Nem×100\frac{Mutlak \ Nem}{Maksimum \ Nem} \times 100) kullanarak; payda (maksimum nem) küçüldüğünde (soğuma) bağıl nemin arttığını, payda büyüdüğünde (ısınma) bağıl nemin azaldığını matematiksel olarak teyit edebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nem ve Yağış

More questions from this topic