Examkin

Question

Difficulty: MediumParaleller ve Enlem Etkileri

Türkiye, 36∘−42∘36^{\circ} - 42^{\circ} Kuzey paralelleri arasında yer alan bir ülkedir. Bu matematik konumun bir sonucu olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının yere düşme açısı daralır ve buna bağlı olarak birçok coğrafi özellik düzenli bir değişim gösterir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de enlem etkisine bağlı olarak gerçekleşen bir durum değildir?

  1. A
    Akdeniz kıyılarındaki deniz suyu tuzluluk oranının Karadeniz kıyılarından daha yüksek olması
  2. B
    Hatay'da güneşin doğuş ve batış anını ifade eden gurup ve şafak sürelerinin Sinop'tan daha kısa olması
  3. C
    Toros Dağları'ndaki orman üst sınırının Kuzey Anadolu Dağları'ndaki orman üst sınırından daha yüksek olması
  4. D
    Türkiye'nin kuzeyine doğru gidildikçe yatay düzleme dik yerleştirilen cisimlerin öğle vaktindeki gölge boylarının uzaması
  5. Erzurum-Kars Platosu'nda yıllık sıcaklık farklarının Ege kıyılarına göre daha belirgin olmasıAnswer

Answer

Erzurum-Kars Platosu'ndaki yıllık sıcaklık farklarının fazla olması, karasallık ve yükselti faktörlerine bağlı bir özel konum sonucudur.
Doğru seçenek olan yıllık sıcaklık farkları, enlem etkisinden ziyade nem miktarının azlığı (karasallık) ve ortalama yükseltinin fazla olmasıyla ilgilidir. İzmir ve Erzurum birbirine yakın enlemlerde olmasına rağmen Erzurum'daki sert karasal iklim nedeniyle farklar çok daha fazladır. Bu durum Türkiye'nin özel konumu ile açıklanır.

Step-by-Step Solution

1
Matematik konum ve enlem etkisinin temel prensibini hatırla.
Güneş ışınlarının düşme açısı güneyden kuzeye daraldığı için sıcaklık, gölge boyu, tuzluluk ve çizgisel hız gibi özellikler enleme göre değişir.
Seçeneklerin hangisinin bu kurala uymadığını belirlemek için temel ölçütü belirlemeliyiz.
2
Seçeneklerdeki durumları coğrafi nedenleriyle eşleştir.
Deniz tuzluluğu, gurup süresi, orman üst sınırı ve gölge boyu güneş ışınlarının açısıyla (enlem) doğrudan ilişkilidir.
Her bir seçeneğin matematik konumla olan bağını test etmek.
3
Sıcaklık farklarını etkileyen faktörleri analiz et.
Yıllık sıcaklık farkı, bir yerin neme olan uzaklığı (karasallık) ve deniz seviyesinden yüksekliğiyle ilgilidir.
Erzurum-Kars ve Ege kıyıları yaklaşık olarak benzer enlemlerde yer alsa da sıcaklık farklarının çok farklı olması enlemin belirleyici olmadığını kanıtlar.

Key Concept

Matematik konum (enlem) ile özel konum (karasallık, yükselti) arasındaki farkların ayırt edilmesi.

Hints

1
Bir özelliğin 'enlem' ile açıklanabilmesi için güneyden kuzeye doğru düzenli değişmesi veya enlem derecesine bağlı olması gerekir.
2
Denizlerin tuzluluğu, gölge boyu ve çizgisel hız Türkiye'de kuzey-güney yönünde enleme bağlı olarak değişen özelliklerdir.
3
Doğu ve Batı arasındaki sıcaklık farkları veya kıyı ile iç kesimler arasındaki farklar genellikle karasallık ve yükselti gibi özel konum unsurlarıdır.

Practice More

Benzer bir mantıkla, aynı enlem üzerinde yer alan iki şehrin (örneğin İzmir ve Van) neden farklı sıcaklıklara sahip olduğunu özel konum üzerinden araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Paraleller ve Enlem Etkileri

More questions from this topic