Question

Osmanlı tarihinin erken evrelerinde, idari yapının henüz olgunlaşma aşamasında olduğu bir dönemde; ekonomik istikrarsızlık ve taht değişikliğinin yarattığı otorite boşluğundan yararlanan askeri unsurların, doğrudan devlet yönetimine ve hükümdar değişikliğine etki eden ilk kitlesel tepkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Buçuktepe İsyanıAnswer
  2. B
    Şeyh Bedrettin İsyanı
  3. C
    Düzmece Mustafa Olayı
  4. D
    Savcı Bey İsyanı

Answer

Buçuktepe İsyanı, Osmanlı tarihinde askeri sınıfın (Yeniçeriler) yönetime müdahale ettiği ilk vaka olması bakımından doğru cevaptır.
Doğru cevap olan isyan, 1446 yılında Edirne’de patlak vermiştir. II. Murad’ın tahtı oğlu II. Mehmed’e bırakmasının ardından Haçlı tehlikesi ve paranın değer kaybetmesi (tağşiş) askeri huzursuzluğa yol açmıştır. Yeniçerilerin yarım akçelik zam talebiyle başlattıkları bu hareket, bir padişahın tahtı bırakmasına ve eskisinin geri dönmesine neden olan ilk askeri müdahaledir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri sınıfın yönetime müdahale ettiği ilk olayı belirleme
Soruda askeri unsurların (Kapıkulu) siyasi otorite üzerindeki ilk baskısı sorulmaktadır.
Buçuktepe İsyanı (1446), yeniçerilerin maaşlarındaki değer kaybı nedeniyle başlattığı ilk büyük isyandır.
2
Olayın nedenlerini ve sonuçlarını analiz etme
Ekonomik neden (akçenin değerinin düşürülmesi) ve siyasi neden (II. Mehmed'in çocuk yaşta tahtta olması) saptanmıştır.
Bu çok yönlü kriz, II. Murad'ın emeklilikten dönerek tahtı tekrar devralmasıyla sonuçlanmıştır.
3
Diğer isyan türleri ile karşılaştırma yapma
Askeri isyan ile sosyal (Şeyh Bedrettin) veya hanedan kaynaklı (Düzmece Mustafa) krizler birbirinden ayrılmıştır.
Kurumsal bir askeri tepkinin ilk örneğini bulmak için sınıfsal ayrım kritiktir.

Key Concept

Osmanlı askeri vesayetinin ve yeniçeri müdahalelerinin tarihsel başlangıcı.

Hints

1
Bu isyan, adını askerlerin maaşlarına yapılan 'yarım akçelik' (buçuk) zam miktarından almaktadır.
2
Olay, Fatih Sultan Mehmed'in 12 yaşındayken çıktığı ilk taht döneminde, Edirne'de gerçekleşmiştir.
3
İsyan sonucunda II. Murad emeklilikten dönerek devletin başına tekrar geçmek zorunda kalmıştır.

Practice More

Osmanlı Devleti'nde askeri sınıfın daha sonraki yüzyıllarda çıkardığı büyük isyanları (Vaka-i Vakvakiye, Patrona Halil, Kabakçı Mustafa) Buçuktepe ile karşılaştırarak inceleyin.

Alternative Method

İsyanların çıkış nedenine bakın: Eğer neden 'maaş' veya 'paranın değer kaybı' ise bu profesyonel ordu isyanıdır. Eğer neden 'dini sistem eleştirisi' ise halk isyanıdır; 'taht hakkı' ise hanedan isyanıdır.
Estimated Time:2m 0s