Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de nem ve yağışın dağılışı üzerinde; mutlak nem, maksimum nem ve hava kütlelerinin hareket biçimi (yamaç, cephe, konveksiyonel) belirleyici rol oynar. Bu faktörlerin etkileşimi, bölgeler arasında belirgin yağış rejimi ve tipi farkları oluşturur.

Buna göre, Türkiye’nin nem ve yağış özellikleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan yamaçlarında, denizden gelen nemli havanın bir yamaç boyunca yükselerek soğumasıyla oluşan yamaç (orografik) yağışları, en fazla yağışı sonbaharda bırakır.
  2. B
    İç Anadolu’da kış aylarında görülen yağışlar büyük oranda cephesel kökenliyken, ilkbaharda yerin ısınmasıyla dikey yönlü hareket eden havanın oluşturduğu konveksiyonel (yükselim) yağışlar hakim duruma geçer.
  3. C
    Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaz mevsiminde mutlak nem miktarının yüksek olmasına rağmen, aşırı sıcaklığın etkisiyle maksimum nem kapasitesinin çok daha hızlı artması, bağıl nemi düşürerek yağış oluşumunu zorlaştırır.
  4. D
    Toros Dağları’nın güney yamaçlarında kış mevsiminde deniz üzerinden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerinin yükselmesi, bölgede hem yamaç hem de cephe yağışlarının eş zamanlı görülebilmesine zemin hazırlar.
  5. Ege Bölgesi’nde dağların denize dik uzanması nemli havanın iç kesimlere sokulmasını sağladığı için, bu bölgedeki dağların iç yamaçlarında yamaç yağışları kıyı kuşağına göre daha şiddetli gerçekleşir.Answer

Answer

Ege Bölgesi'nde dağların denize dik uzanmasının iç kesimlerde yamaç yağışlarını artırdığını iddia eden ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Ege Bölgesi'ndeki dağların uzanış yönünün (dik uzanış) yamaç yağışlarını artırdığını savunmaktadır. Oysa yamaç (orografik) yağışları, nemli hava kütlelerinin dağ yamacı boyunca yükselip soğumasıyla oluşur. Ege'de dağlar denize dik uzandığı için hava kütleleri yükselmek yerine vadi içlerinden içeri süzülür; bu nedenle orografik yağışlar bu bölgede, dağların paralel uzandığı Karadeniz veya Akdeniz'deki kadar yaygın ve şiddetli değildir.

Step-by-Step Solution

1
Yağış oluşum tiplerinin (yamaç, konveksiyonel, cephe) Türkiye'deki dağılış şartlarını analiz et.
Yamaç (orografik) yağışları için dağların kıyıya paralel uzanması ve nemli rüzgarlara dik bir engel oluşturması gerekir.
Yağışın oluşabilmesi için nemli havanın mutlaka yükselip soğuması şarttır.
2
Ege Bölgesi'ndeki dağ uzanışının nemli hava üzerindeki etkisini değerlendir.
Dağların denize dik uzanması (Horst-Graben sistemi), nemli havanın vadi ve ovalar boyunca iç kesimlere (yaklaşık 150200150-200 km) kadar sokulmasını sağlar.
Hava kütlesi bir engelle karşılaşmadığı için yükselmek yerine yatay yönde ilerler.
3
Ege'deki yağış miktarını kıyı ve iç kesimler arasında kıyasla.
Hava kütlesi iç kesimlere sokulurken sürtünme ve karasallık nedeniyle nem kaybeder ve yükselme zorunluluğu olmadığı için orografik yağış kıyıda bile azken, iç kesimlerde daha da azalır.
Yamaç yağışlarının en yoğun görüldüğü yerler dağların denize paralel olduğu Karadeniz ve Akdeniz kıyılarıdır.

Key Concept

Dağların Uzanış Yönünün Yağış Tipi Üzerindeki Etkisi

Hints

1
Yamaç (orografik) yağışlarının oluşabilmesi için dağların denize göre konumu nasıl olmalıdır?
2
Ege Bölgesi'nde denizel iklimin iç kesimlere sokulabilmesi, oradaki hava kütlelerinin yükselmesini kolaylaştırır mı yoksa zorlaştırır mı?
3
Hava kütlesinin vadi içerisinden geçmesi ile bir dağın yamacına çarpıp yükselmesi arasındaki farkı düşünün; hangisi yağış oluşumuna daha uygundur?

Practice More

Karadeniz ve Akdeniz'deki dağların uzanışının, iç kesimler ile kıyı arasındaki yağış miktarı farkını nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question