Question

Difficulty: Hardİki Noktanın Kullanımı

Noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı, metnin anlam dünyasını belirginleştirdiği gibi yazım kurallarıyla olan bütünlüğü de sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, kendisinden sonra gelen ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımaması veya özel ad olup olmaması büyük/küçük harf tercihini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya bu işaretten sonraki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Sizden tek bir ricam var: Bu konuyu yetkililerle görüşmeden karara bağlamayın.
  2. B
    Edebiyatımızın şu iki önemli ismi sembolizmden etkilenmiştir: Ahmet Haşim ve Yahya Kemal.
  3. Pazardan çantasına şunları yerleştirdi: Pırasa, ıspanak, lahana ve bir miktar taze fasulye.Answer
  4. D
    Yazarın şu tespiti oldukça manidardır: 'Her büyük sanat eseri, içinde bir sır saklar.'
  5. E
    Müzede bizi şu eserler karşıladı: mermer heykeller, mozaikler ve antik sikkeler.

Answer

Pazardan çantasına şunları yerleştirdi ile başlayan cümlede 'Pırasa' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Pazardan alınan sebzelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'pırasa' sözcüğü bir cins isimdir ve ifade bir cümle niteliği taşımamaktadır. TDK kuralları gereği, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Pırasa' şeklinde büyük harfle yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
İki noktanın kullanım amacını belirle.
Tüm seçeneklerde iki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini belirtmektedir.
İki noktanın temel işlevlerinden biri örnekleme veya açıklama yapmaktır.
2
İki noktadan sonraki ifadenin niteliğini incele.
İfadenin bağımsız bir cümle mi yoksa bir örnek listesi mi olduğunu kontrol et.
Yazım kuralı (büyük/küçük harf) bu ayrım üzerinden belirlenir.
3
Büyük/küçük harf kuralını uygula.
Cümle ise büyük harf, özel ad değilse ve sadece örnek sıralanıyorsa küçük harf kullanılmalıdır.
TDK Yazım Kuralları gereği örnekler (özel isim değilse) küçük harfle başlar.

Key Concept

İki Noktadan Sonraki Yazım Kuralları

Hints

1
İki noktadan sonraki kısmın bir cümle mi yoksa sadece örneklerin sıralandığı bir liste mi olduğuna dikkat edin.
2
Cins isimlerin (pırasa, ıspanak gibi) bir cümle niteliği taşımadan sıralanması durumunda TDK'nin hangi harf büyüklüğünü şart koştuğunu hatırlayın.
3
Özel isimler (Ahmet Haşim gibi) her durumda büyük başlar; ancak cins isimler sadece cümle başı olduklarında büyük başlarlar.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karıştıran soruları çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki iki noktadan sonrasını kapatın ve o kısmın tek başına bir yargı bildirip bildirmediğine bakın. Bildirmiyorsa ve özel isim değilse küçük harf arayın.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question