Türkiye'de dış kuvvetlerin ve kütle hareketlerinin yer şekilleri üzerindeki etkileri incelendiğinde, erozyon ve heyelan süreçlerinin sıklıkla birbirine karıştırıldığı görülmektedir. Oysa bu iki doğal süreç, gerek mekanizmaları gerekse etkiledikleri arazi katmanları bakımından birbirinden temel farklarla ayrılır.
Buna göre, erozyon ve heyelan süreçleri arasındaki karakteristik farklara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Erozyon, toprağın en üstündeki verimli örtünün dış kuvvetlerce süpürülerek zamanla taşınmasıdır; heyelan ise suya doygun hale gelen tabakaların yer çekimi etkisiyle bloklar halinde aniden kaymasıdır.Answer
- BErozyon olayları sadece kurak ve bitki örtüsünden yoksun İç Anadolu gibi sahalarda görülürken; heyelan olayları yalnızca eğimli ve bol yağışlı Karadeniz kıyı kuşağında meydana gelir.
- CYamacın yoğun şekilde ağaçlandırılması, erozyonu önlemede en etkili yöntemken; heyelan riskini ve kütle hareketini tamamen ortadan kaldıran temel bir çözüm uygulamasıdır.
- DLitolojik bir özellik olan killi yapı erozyonun şiddetini artıran ana faktörken; heyelan oluşumunda arazinin jeolojik yapısından ziyade sadece beşerî müdahaleler belirleyicidir.
Answer
Erozyon toprağın üst kısmının süpürülmesiyken, heyelan tabakaların blok halinde aniden yer değiştirmesidir.
Doğru ifade olan erozyonun toprağın üst örtüsünün süpürülmesi, heyelanın ise tabakaların bloklar halinde kayması olduğunu belirten açıklama, bu iki sürecin temel mekanizma farkını yansıtır. Erozyon yüzeysel ve yavaş bir aşınmayken, heyelan derinlemesine ve ani bir kütle hareketidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon (Yüzey Süpürülmesi) ve Heyelan (Kütle Hareketi) Ayrımı
Hints
1
Erozyon toprağın 'üst' katmanıyla, heyelan ise toprağın 'bütün' bir tabakasıyla ilgilidir.
2
Hız faktörünü düşünün: Hangisi yıllar içinde gerçekleşen bir kayıptır, hangisi saniyeler içinde gerçekleşen bir afettir?
3
Bitki örtüsünün (ağaçların) etkisini düşünün: Kökler yüzeydeki toprağı mı tutar yoksa dağın koca bir yamacının kaymasını mı engeller?
Practice More
Karadeniz'de ağaçlandırma çok olmasına rağmen neden hala heyelanların görüldüğünü araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Olayları 'süpürülme' (erozyon) ve 'kayma' (heyelan) anahtar kelimeleriyle eşleştirerek daha kolay ayırt edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s