Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de kentsel yerleşmelerin fonksiyonel özellikleri, o yerleşmenin ekonomik karakterini ve mekânsal gelişim sürecini belirleyen en temel unsurdur. Bazı şehirler doğrudan yer altı kaynaklarının çıkarılmasına dayalı olarak 'maden şehri' kimliğiyle büyürken, bazıları ise stratejik üretim tesisleri veya hammadde işleme birimleri sayesinde 'sanayi şehri' olarak gelişim gösterir.

Buna göre, aşağıda verilen şehirlerden hangisi baskın fonksiyonu bakımından diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?

  1. A
    Batman
  2. B
    Zonguldak
  3. C
    Soma
  4. D
    Murgul
  5. KırıkkaleAnswer

Answer

Kırıkkale şehri, fonksiyonel özellikleri bakımından 'sanayi şehri' grubunda yer alırken; diğer şehirler 'maden şehri' grubunda yer alır.
Kırıkkale, gelişimini yerel bir maden kaynağına değil, Orta Anadolu Petrol Rafinerisi ve silah fabrikaları (MKE) gibi sanayi tesislerine borçlu olan tipik bir 'sanayi şehri'dir. Şehrin kentsel dokusu bu tesisler etrafında şekillenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Şehirlerin temel ekonomik faaliyetlerini belirleme
Batman (Petrol), Zonguldak (Taş Kömürü), Soma (Linyit) ve Murgul (Bakır) yer altı kaynaklarının çıkarılmasına dayalı şehirlerdir. Kırıkkale ise silah sanayisi ve petrol rafinerisi ile bilinir.
Fonksiyonel sınıflandırma yapmak için baskın ekonomik motorun tespit edilmesi gerekir.
2
Ekstraksiyon (çıkarma) ve imalat/işleme ayrımı yapma
İlk dört şehirde hammadde kaynağının varlığı ve çıkarımı (madencilik) asıl fonksiyondur. Kırıkkale'de ise hammadde çıkarımı yoktur; dışarıdan gelen hammadde işlenir veya imalat yapılır.
Maden şehirleri hammadde kaynağına, sanayi şehirleri ise üretim tesislerine dayalıdır.
3
Farklı olanı tespit etme
Sanayi fonksiyonu ile ön plana çıkan Kırıkkale, diğerlerinden ayrılır.
Kırıkkale'nin büyümesinde maden çıkarımı değil, devlet eliyle kurulan sanayi tesisleri etkili olmuştur.

Key Concept

Şehirlerin Fonksiyonel Sınıflandırması (Maden vs. Sanayi)

Hints

1
Şehirlerin gelişiminde 'yer altı kaynağını topraktan çıkarmak' mı yoksa 'fabrikada üretim yapmak' mı daha etkili, buna odaklanın.
2
Batman, Zonguldak, Soma ve Murgul isimlerini duyduğunuzda aklınıza gelen ilk yer altı kaynaklarını (petrol, kömür, bakır) hatırlayın.
3
Kırıkkale'nin Türkiye'nin iç kesimlerinde bir sanayi merkezi olarak planlı şekilde büyütüldüğünü ve silah fabrikalarıyla özdeşleştiğini düşünün.

Practice More

Karabük ve İskenderun gibi demir-çelik merkezlerinin kuruluş nedenlerini (enerji vs. ulaşım) inceleyerek sanayi fonksiyonunu derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Şehirleri 'hammadde kaynağı' olanlar ve 'işleme merkezi' olanlar şeklinde ikiye ayırarak da çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question