Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de bazı kentsel yerleşmeler, yeraltı kaynaklarının doğrudan çıkarıldığı 'maden şehirleri' iken; bazıları hammaddenin çıkarılmadığı ancak enerji kaynağına veya ulaşıma yakınlık nedeniyle kurulan tesisler etrafında büyümüş 'sanayi şehirleri'dir.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisi kendi sınırları içinde ana hammadde çıkarımı yapılmamasına rağmen, enerji kaynağına yakınlık ilkesiyle kurulan ağır sanayi tesisleri sayesinde hızla büyüyerek ön plana çıkmış kentsel bir yerleşmedir?

  1. KarabükAnswer
  2. B
    Zonguldak
  3. C
    Divriği
  4. D
    Soma
  5. E
    Murgul

Answer

Doğru cevap, maden çıkarılmamasına rağmen enerji kaynağına yakınlık nedeniyle demir-çelik sanayisinin kurulduğu Karabük'tür.
Karabük, Cumhuriyetin ilk yıllarında 13 haneli küçük bir yerleşme iken, 1937'de temeli atılan demir-çelik fabrikası sayesinde hızla büyümüş ve il statüsüne kadar yükselmiş tipik bir sanayi şehridir. Bu fabrikanın Karabük'e kurulmasının temel nedeni, demirin eritilmesi için ihtiyaç duyulan yüksek enerjiyi sağlayacak olan Zonguldak taş kömürü havzasına yakın olmasıdır. Şehirde demir madeni çıkarılmaz; hammadde Divriği (Sivas) gibi merkezlerden getirilir. Dolayısıyla bu kentsel yerleşme, maden çıkarım şehri değil, enerji kaynağına yakınlık ilkesiyle gelişmiş bir ağır sanayi şehridir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda aranan kentsel fonksiyonun özelliklerini analiz et.
Aranan şehir bir 'sanayi şehri' olmalı; hammaddenin (madenin) doğrudan çıkarıldığı yer değil, tesisin enerji kaynağına yakınlık amacıyla kurulduğu bir yer olmalıdır.
Maden şehirleri ile sanayi şehirlerini birbirinden ayırt etmek için kuruluş faktörlerinin (hammadde vs. enerji/ulaşım) doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki şehirlerin hakim fonksiyonlarını ve kuruluş nedenlerini değerlendir.
Zonguldak, Soma, Divriği ve Murgul doğrudan yeraltı kaynaklarının (taş kömürü, linyit, demir, bakır) çıkarıldığı yerleşmelerdir. Karabük ise demir madeni çıkarılmamasına rağmen, Sivas-Divriği'den getirilen demirin Zonguldak havzasındaki taş kömürü (enerji) kullanılarak işlendiği bir sanayi merkezidir.
Şehirlerin ön plana çıkan fonksiyonlarını eşleştirerek aranan koşulu sağlayan seçeneği bulmak için.

Key Concept

Şehirlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması ve Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Faktörleri

Hints

1
Soruda istenen şehir, demir-çelik sanayisiyle tanınan ancak demir madeninin kendi sınırlarından çıkarılmadığı bir merkezdir.
2
Bu şehirdeki tesisler, dışarıdan getirilen demiri eritmek için gereken enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla taş kömürü havzasına (Zonguldak) yakın bir alana kurulmuştur.
3
Sivas-Divriği'den çıkarılan demir cevheri, trenlerle bu şehre getirilerek işlenmektedir. Cumhuriyet döneminin ilk ağır sanayi hamlelerinden birine ev sahipliği yaparak hızla büyüyen bu ilimiz hangisidir?

Practice More

Türkiye'de hammaddeye yakınlık veya ulaşıma elverişlilik (liman) nedeniyle gelişen diğer sanayi şehirlerinin (örneğin İskenderun veya Batman) kuruluş hikayelerini ve asıl fonksiyonlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sanayi kuruluşlarının yer seçiminde 'enerji kaynağına yakınlık' dendiğinde akla ilk gelmesi gereken örnek, Zonguldak taş kömürü havzasına yakın kurulan demir-çelik sanayileridir (Ereğli ve Karabük).
Estimated Time:1m 0s
Rate this question