Examkin

Question

Difficulty: MediumEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Yeni Türk Devleti’nde, Osmanlı Devleti’nden devralınan ve yerli üretimi kısıtlayan yabancı imtiyazlarının (kapitülasyonların) ekonomik etkilerini silmek, tam bağımsız bir ekonominin inşası için temel şart kabul edilmiştir. Bu bağlamda, ekonomik hayatın yabancı kontrolünden kurtarılmasına yönelik pek çok adım atılmıştır.

Aşağıdaki gelişmelerden hangisinin, doğrudan ticari ve iktisadi hayatın "yabancıların elinden alınarak millileştirilmesi" (nasyonalizasyon) amacı taşıdığı savunulamaz?

  1. A
    Kabotaj Kanunu'nun kabul edilerek denizlerdeki taşıma hakkının Türk gemilerine verilmesi
  2. B
    Yabancıların elindeki demiryolu işletmelerinin devlet tarafından satın alınması
  3. Aşar vergisinin kaldırılarak çiftçinin üzerindeki vergi yükünün azaltılmasıAnswer
  4. D
    Yabancıların kontrolündeki Reji İdaresi'nin (Tütün Rejisi) satın alınarak devletleştirilmesi
  5. E
    Liman işletme haklarının yabancı şirketlerden alınarak Türk kurumlarına devredilmesi

Answer

Aşar vergisinin kaldırılması, tarımsal üretimi desteklemeye ve köylünün refahını artırmaya yönelik bir halkçılık reformudur; doğrudan yabancıların elindeki bir imtiyazın veya kurumun millileştirilmesi kapsamında değildir.
Doğru cevap olan uygulama, köylünün üzerindeki ağır yükü kaldırarak tarımsal üretimi teşvik etmeyi amaçlayan bir vergi reformudur. Diğer seçeneklerdeki düzenlemeler ise doğrudan yabancıların (Fransız, İngiliz vb.) elindeki liman, demiryolu, deniz ticareti veya tütün tekeli gibi imtiyazlı alanların Türk devletine veya vatandaşlarına geçmesini sağlayarak 'milli ekonomi' inşasına hizmet etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kavramı analiz edin.
Soruda 'millileştirme' (yabancı kontrolündeki unsurların yerli/milli kontrolüne geçmesi) üzerinde durulmaktadır.
Sorunun odak noktasını belirlemek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.
2
Seçeneklerdeki inkılapların hedeflerini karşılaştırın.
Kabotaj, demiryollarının satın alınması ve Reji İdaresi'nin devri yabancı sermaye ve imtiyazları hedef alırken; Aşar vergisi doğrudan devlet ile kendi vatandaşı (köylü) arasındaki vergi ilişkisini düzenler.
Reformların kime ve neye yönelik yapıldığını ayırt etmek gerekir.
3
Aşar vergisinin niteliğini değerlendirin.
Aşar, dini kökenli bir vergidir ve yabancı bir şirkete değil, Osmanlı'dan kalan bir sistem olarak devlete aittir. Kaldırılması 'Halkçılık' ilkesiyle ve üretim teşvikiyle ilgilidir.
Hatalı eşleştirmeyi bulmak için kavramların içsel mantığını anlamak şarttır.

Key Concept

Ekonomik Millileştirme vs. Sosyal Reform

Hints

1
Soruda sizden yabancıların kontrolünden kurtulmaya yönelik 'olmayan' adımı bulmanız isteniyor.
2
Bir adımın millileştirme sayılması için, o alanın daha önce yabancı kişi veya şirketlerin tekelinde olması gerekir.
3
Köylüden alınan ürün vergisinin kaldırılmasının hedefi yabancı bir sermayeyi saf dışı bırakmak mıdır, yoksa halkın refahını artırmak mı?

Practice More

İzmir İktisat Kongresi'nde alınan 'Misak-ı İktisadi' kararlarını inceleyerek millileştirme adımlarının temelini öğrenebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

More questions from this topic