Question

Difficulty: HardKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye’nin kıyı jeomorfolojisi; epirojenik hareketler, deniz seviyesi değişimleri (transgresyon-regresyon), dalga ve akıntıların aşındırma-biriktirme faaliyetleri ile kıyı gerisindeki dağların uzanış doğrultusu ve litolojik özelliklerin karmaşık bir etkileşimi sonucunda şekillenmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen kıyı kesimi ve bu kesimde hakim olan kıyı tipi/yer şekli eşleştirmelerinden hangisi, bölgenin jeomorfolojik yapısı ve oluşum süreciyle tam olarak örtüşmektedir?

  1. Mersin - Silifke kıyı kuşağı: Karstik yapılı kireç taşlarının deniz suları tarafından aşındırılmasıyla oluşan 'Calanklı' kıyı tipi.Answer
  2. B
    Doğu Karadeniz kıyıları: Kıta sahanlığının geniş ve kıyı derinliğinin az olmasına bağlı olarak gelişen 'Limanlı' kıyı tipi.
  3. C
    İstanbul - Çanakkale Boğazları: Dağların kıyıya paralel uzandığı alanlardaki vadi ve senklinallerin sular altında kalmasıyla oluşan 'Dalmaçya' kıyı tipi.
  4. D
    Orta Karadeniz (Bafra ve Çarşamba): Dağların hemen kıyıdan başlaması ve kıta sahanlığının dar olması nedeniyle oluşan 'Falez' (yalıyar) kıyıları.
  5. E
    Güneybatı Anadolu (Menteşe Yöresi): Akarsu ağızlarının tıkanması ve kıyı oklarının birleşmesiyle oluşan 'Büyük ve Küçük Çekmece' tipi limanlı kıyılar.

Answer

Mersin - Silifke kıyı kuşağında görülen, karstik yapıya bağlı olarak şekillenmiş Calanklı kıyı tipi seçeneği doğrudur.
Mersin - Silifke kıyı kuşağında kireç taşlarının (karstik yapı) dalga aşındırmasıyla oluşturduğu küçük koylar ve girintili çıkıntılı yapı 'Calanklı' kıyı tipi olarak adlandırılır. Bu tip, Türkiye'de litolojik yapının kıyı şekli üzerindeki en özgün etkilerinden biridir ve verilen bölge ile tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kıyı tiplerinin temel oluşum şartlarını (transgresyon, dağların uzanışı, litoloji) değerlendir.
Litolojik yapının (karstik arazi) kıyı şekillenmesinde Mersin çevresinde belirleyici olduğu saptandı.
Calanklı kıyılar sadece belirli litolojik özelliklere (kireç taşı) sahip alanlarda deniz aşındırmasıyla oluşur.
2
Bölgelerin kıta sahanlığı ve yer şekli özelliklerini analiz et.
Doğu Karadeniz ve Çukurova/Orta Karadeniz arasındaki kıta sahanlığı farkı falez ve delta dağılımını belirler.
Kıta sahanlığının dar olduğu yerlerde falez, geniş olduğu yerlerde delta ve lagün oluşumu kolaylaşır.
3
Ria ve Dalmaçya tipi kıyıların Türkiye'deki dağılışını kontrol et.
İstanbul/Boğazlar ve Menteşe kıyılarının Ria, Kaş-Finike hattının ise Dalmaçya olduğu teyit edildi.
Eski vadi sistemlerinin sular altında kalması Ria tipini oluştururken, kıyıya paralel dağlar arasındaki çukurların sular altında kalması Dalmaçya tipini oluşturur.

Key Concept

Kıyı Tiplerinin Oluşum Süreçleri ve Bölgesel Dağılımı

Hints

1
Bir kıyı tipinin isminin özel bir kayaç yapısına (karstik) dayalı olup olmadığını düşünün.

Practice More

Karstik arazilerin (Litoloji) Türkiye'nin diğer yer şekilleri (obruklar, mağaralar) üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question