Question

Difficulty: MediumEkonomi ve Maliye

Osmanlı Devleti'nde devlet hazinesinin (Hazine-i Amire) nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla geliri doğrudan merkeze ayrılan toprakların vergi gelirleri, belirli bir ihale usulüyle şahıslara bırakılmıştır. Bu doğrultuda vergi toplama hakkının yıllık olarak devredilmesine 'iltizam', XVII. yüzyılın sonlarından itibaren bu hakkın ömür boyu devredilmesine ise 'malikâne' sistemi denilmiştir.

Sözü edilen bu mali ve idari birim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. MukataaAnswer
  2. B
    Gedik
  3. C
    Narh
  4. D
    Müsadere
  5. E
    Dirlik

Answer

Geliri doğrudan merkeze aktarılan ve iltizam/malikâne yöntemleriyle vergilendirilen birim 'Mukataa'dır.
Mukataa, Osmanlı maliyesinde geliri doğrudan devlet hazinesine ayrılmış, vergi geliri mültezimlere (iltizam sistemiyle) veya malikâne sahiplerine ihale edilen mali ve idari birimdir. Defterdar tarafından yönetilen Hazine-i Amire'nin en önemli nakit kaynağını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Merkez hazinesinin (Hazine-i Amire) nakit ihtiyacı ile ilişkili toprak sistemini belirleme
Osmanlı'da 'Miri' topraklar içinde geliri doğrudan merkeze giden tek birim Mukataa'dır.
Diğer miri topraklar (Dirlik vb.) genellikle hizmet karşılığı memurlara veya vakıflara ayrılmıştır.
2
Vergi toplama yöntemlerini (İltizam ve Malikâne) analiz etme
İltizam ve malikâne, Mukataa topraklarının vergilerini toplamak için kullanılan idari yöntemlerdir.
İltizam yıllık (peşin para ihtiyacı için), malikâne ise daha sonraki dönemlerde istikrar sağlamak amacıyla ömür boyu uygulanmıştır.
3
Diğer ekonomik terimleri eleme
Narh (fiyat kontrolü), Gedik (işletme hakkı) ve Müsadere (el koyma) kavramları mali bir toprak birimi değildir.
Bu terimler ticari düzenleme ve hukuki yaptırımlarla ilgilidir.

Key Concept

Osmanlı Mali Sisteminde Mukataa ve Nakit Yönetimi

Hints

1
Bu birimin geliri, Dirlik sisteminden farklı olarak doğrudan 'Hazine-i Amire'ye (merkez hazineye) aktarılır.
2
İltizam ve malikâne sistemleri, bu toprak biriminin vergilerini toplamak için geliştirilmiş ihaleli yöntemlerdir.
3
Özellikle nakit ihtiyacını karşılamak için kullanılan ve açık artırma ile vergi toplama hakkı devredilen bu birim 'Mukataa' olarak adlandırılır.

Practice More

İltizam sisteminin bozulmasıyla ortaya çıkan 'Ayan' sınıfının oluşumu ile Mukataa birimleri arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Toprak sistemlerini 'geliri nereye gidiyor?' sorusuyla gruplandırabilirsiniz: Geliri görevliye gidiyorsa Dirlik, nakit olarak merkeze gidiyorsa Mukataa, sosyal hizmete gidiyorsa Vakıf'tır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question