Question

Difficulty: MediumKarstik Şekiller

Türkiye'nin yer şekilleri içerisinde önemli bir paya sahip olan karstik topoğrafyanın oluşum süreçleri, litojik özellikleri ve coğrafi dağılışı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgidir?

  1. A
    Polye ve uvalalar, yer altı sularının bünyesindeki kalsiyum karbonatı (CaCO3CaCO_3) yüzeyde biriktirmesi sonucunda oluşan en geniş karstik düzlüklerdir.
  2. B
    Karstik aşınım şekillerinden biri olan obruklar, Türkiye'de sadece Akdeniz Bölgesi'ndeki Teke ve Taşeli platoları üzerinde gelişim gösterir.
  3. C
    Sivas ve Çankırı çevresinde yaygın olan jips (alçı taşı) karstı, Akdeniz kuşağındaki kalker karstına göre kimyasal çözünmeye karşı daha dirençlidir.
  4. Karstik mağara sistemleri içerisinde yer alan sarkıt, dikit ve sütunlar; yer altı sularındaki minerallerin çökelmesiyle meydana gelen birikim şekilleridir.Answer
  5. E
    Karstik aşınım şekillerinin en büyüğü olan lapyalar, zamanla birleşip genişleyerek dolin ve uvala adı verilen daha büyük çukurlukları oluşturur.

Answer

Karstik mağara sistemleri içerisinde yer alan sarkıt, dikit ve sütunlar, sudaki minerallerin çökelmesiyle oluşan birikim şekilleridir.
Mağara tavanlarından sızan suların içindeki kalsiyum karbonatın damlayarak yukarıdan aşağıya birikmesiyle sarkıtlar, tabanda birikmesiyle dikitler ve bunların birleşmesiyle sütunlar oluşur. Bu süreç bir 'birikim' (çökelme) sürecidir.

Step-by-Step Solution

1
Karstik şekilleri aşınım ve birikim olarak sınıflandırın.
Aşınım: Lapya, Dolin, Uvala, Polye, Obruk, Düden, Mağara. Birikim: Sarkıt, Dikit, Sütun, Traverten.
Soruda doğru bilgi istendiği için şekillerin oluşum kökenini bilmek gerekir.
2
Litolojik (kayaç) özelliklerini ve dağılışını değerlendirin.
Kalker (Akdeniz), Jips (Sivas/Erzincan/Çankırı) ve Kaya Tuzu (Çankırı) bölgelerinde karstlaşma görülür.
Karstik şekillerin sadece Akdeniz'e özgü olmadığını doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kavramları ve ifadeleri eşleştirin.
Mağara içindeki çökelme şekillerinin birikim şekli olduğu bilgisi bilimsel olarak doğrudur.
Yanlış eşleştirmeleri (polye-birikim, lapya-en büyük gibi) eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Karstik Şekillerin Sınıflandırılması ve Dağılışı

Hints

1
Karstik şekilleri 'aşınım' (erime) ve 'birikim' (çökelme) olarak iki ana gruba ayırarak seçenekleri inceleyin.

Practice More

Karstik aşınım şekillerinin küçükten büyüğe doğru sıralamasını (Lapya-Dolin-Uvala-Polye) çalışarak hiyerarşik sorulara hazırlanın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question